ییسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ترور علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، را در حملهای که دوشنبه شب تهران را هدف قرار داد، اعلام کرد.
لاریجانی، مذاکرهکننده سابق هستهای و متحد نزدیک رهبر معظم انقلاب، آخرین بار جمعه گذشته در تهران در حال شرکت در راهپیماییهای روز قدس دیده شد.
ترور علی لاریجانی
او از یک خانواده برجسته در درون حاکمیت است و تنها یک ماه پس از آنکه واشنگتن در ماه ژانویه به دلیل سرکوب خونین اعتراضات ضد دولتی، تحریمهایی را علیه او اعمال کرد، مسئول تلاشهای ایران برای دستیابی به توافق هستهای با ایالات متحده بود.
سابقه طولانی سیاسی و سمتهای سطح بالا
لاریجانی در ماه اوت گذشته، پس از تصدی سمتهای سطح بالای متعدد در طول دوران حرفهای خود، از جمله ریاست مجلس از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۰، به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. در طول این مدت، ایران مذاکرات طولانی را رهبری کرد که به توافق هستهای ۲۰۱۵ با شش قدرت جهانی منجر شد، پیش از آنکه دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور سابق آمریکا، در سال ۲۰۱۸ از این توافق خارج شود.
لاریجانی همچنین بین سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۷ به عنوان مذاکرهکننده ارشد هستهای ایران خدمت کرد و از حق ایران برای غنیسازی اورانیوم دفاع کرد و از کنار گذاشتن برنامه هستهای خود امتناع ورزید و پیشنهادهای اروپاییها برای چشمپوشی از تولید سوخت هستهای را به «مبادله مروارید با یک تکه آبنبات» تشبیه کرد.
لاریجانی چندین بار – در سال ۲۰۰۵ و دوباره در انتخابات ۲۰۲۱ و ۲۰۲۴ – تلاش کرد تا برای ریاست جمهوری نامزد شود، اما به دلایلی از جمله «استانداردهای سبک زندگی و روابط خانوادگی در خارج از کشور» توسط شورای نگهبان از نامزدی منع شد.
متحد استراتژیک خامنهای
لاریجانی یکی از معتمدترین مشاوران استراتژیک خامنهای محسوب میشود. ماه گذشته، او از عمان، که به عنوان میانجی در مذاکرات هستهای عمل میکرد، بازدید کرد تا برای مذاکرات غیرمستقیم با ایالات متحده آماده شود. این سفر در زمانی انجام شد که واشنگتن در حال تقویت حضور نظامی خود در خاورمیانه برای افزایش فشار بر ایران قبل از حملات بود.
پس از یک جنگ هوایی کوتاه ۱۲ روزه بین ایران و اسرائیل در سال گذشته، لاریجانی رسماً به قلب تشکیلات امنیتی ایران بازگشت و رهبری خود بر شورای عالی امنیت ملی را از سر گرفت، سمتی که نزدیک به ۲۰ سال در اختیار داشت.
اتهامات سرکوب اعتراضات
لاریجانی به دلیل نقش خود در سرکوب اعتراضات مردمی که ژانویه گذشته ایران را فرا گرفت، با انتقادات بینالمللی روبرو شده است. ایالات متحده با ادعای اینکه او جزو اولین رهبران ایرانی بود که دستور استفاده از خشونت علیه خواستههای مشروع مردم را صادر کرد و به دستور مستقیم خامنهای عمل کرد، تحریمهایی را علیه او اعمال کرد.
در عین حال، لاریجانی درک خود را از مشکلات اقتصادی که ایرانیان را به اعتراض واداشته است، ابراز کرد، اما اقدامات مسلحانه را که به نظر او «به تحریک اسرائیل، دشمن اصلی ایران» انجام شده است، رد کرد.