دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز شنبه اعلام کرد که ایالات متحده به دستیابی به توافقی با ایران با هدف پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز نزدیک شده است و بدون ارائه جزئیات بیشتر، اشاره کرد که پیشنویس توافق «تا حد زیادی مورد مذاکره قرار گرفته است».
این اعلامیه ترامپ ساعاتی پس از آن منتشر شد که اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اظهار داشت که واشنگتن و تهران به «مرحله نهایی» تهیه پیشنویس یک یادداشت تفاهم با امکان دستیابی به «راه حل قابل قبول طرفین» رسیدهاند.
موضوعات مرتبط: بیعت گسترده مردم تهران با مجتبی خامنهای.. ترس و تردید در ایران
تا صبح یکشنبه، جزئیات این توافق همچنان نامشخص بود و مقامات آمریکایی و ایرانی روایتهای متناقضی از محتوای آن ارائه میکردند.
توافق تهران و واشنگتن
ترامپ در پستی در شبکههای اجتماعی توضیح داد که با رهبران عرب و همچنین رهبران پاکستان و ترکیه در مورد یادداشت تفاهمی مربوط به «صلح» صحبت کرده است. او تأکید کرد که این توافق منوط به نهایی شدن توسط ایالات متحده، ایران و سایر کشورها است، بدون اینکه جزئیات آن را فاش کند.
در مقابل، منابع آمریکایی گزارش دادند که یکی از عناصر کلیدی این پیشنهاد شامل تعهد ایران به رها کردن ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا است و جزئیات سازوکار اجرایی آن به دور بعدی مذاکرات مربوط به برنامه هستهای ایران موکول خواهد شد.
این منابع همچنین اظهار داشتند که یکی دیگر از عناصر توافق احتمالی شامل آزادسازی میلیاردها دلار داراییهای مسدود شده ایران در خارج از کشور است. تهران تنها پس از دستیابی به توافق نهایی هستهای، بخش عمدهای از این وجوه را دریافت خواهد کرد و در صورت موفقیت مذاکرات، این امکان وجود دارد که آنها را به یک صندوق بازسازی مشترک هدایت کند.
در همین حال، سه مقام ایرانی اظهار داشتند که تهران با یادداشت تفاهمی موافقت کرده است که شامل آتشبس در تمام جبههها، از جمله لبنان، بازگشایی تنگه هرمز بدون عوارض، لغو محاصره دریایی ایالات متحده و آزادسازی ۲۵ میلیارد دلار داراییهای مسدود شده است. این یادداشت تفاهم به سرنوشت برنامه هستهای که قرار است ظرف ۳۰ تا ۶۰ روز مورد مذاکره قرار گیرد، نپرداخته است.
موضوعات مرتبط: هشدار قالیباف به ترامپ.. تهدید و تنش بر سر هرمز
با توجه به ابهامات مداوم پیرامون جزئیات نهایی، هنوز مشخص نیست که آیا این گزارشها به یک توافق واحد یا پیشنهادهای موازی اشاره دارند یا خیر.
در این زمینه، افشاگریهای اولیه با واکنشهای سیاسی متفاوتی در داخل ایالات متحده و اسرائیل مواجه شد. تعدادی از جمهوریخواهان و تندروهای ایران، رد توافق احتمالی را ابراز کردند و نسبت به پیامدهای امنیتی آن هشدار دادند.
با وجود اینکه ترامپ اعلام کرد که به عنوان بخشی از رایزنیها با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، صحبت کرده است، هیچ اظهار نظری فوری از سوی او منتشر نشد.
طبق دادههای بینالمللی، مسئله غنیسازی اورانیوم همچنان یکی از مهمترین نکات مورد اختلاف است، زیرا ایران ذخایری در حدود ۹۷۰ پوند اورانیوم غنیشده تا ۶۰ درصد دارد.
پیشنهادات قبلی، مدلهایی را برای رسیدگی به این موضوع، از جمله انتقال ذخایر به یک کشور ثالث یا کاهش سطح غنیسازی، ترسیم کردهاند. با این حال، واشنگتن خواستار توقف طولانیمدت فعالیتهای غنیسازی است، در حالی که پیشنهادهای ایران شامل جدول زمانی کوتاهتری است.