روز شنبه، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، حمله نظامی مشترکی را با اسرائیل علیه ایران انجام داد که دومین حمله از این نوع علیه یک کشور بزرگ تولیدکننده نفت در سال جاری بود. این حمله در بحبوحه هشدارهایی مبنی بر شدیدتر بودن پیامدهای آن بر بازارهای جهانی نسبت به حملات قبلی صورت گرفت.
ایران، عضو اوپک، بازیگر کلیدی در تجارت جهانی انرژی است که در تنگه استراتژیک هرمز واقع شده و تقریباً 20 درصد از نفت و گاز جهان از آن عبور میکند.
تنشهای کوتاه مدت: برخلاف تأثیر محدود بر بازارهای نفت پس از حمله نظامی آمریکا به ونزوئلا در ژانویه گذشته یا تنشهای کوتاه مدت پس از حمله آمریکا به ایران در سال گذشته، تحلیلگران انرژی و ژئوپلیتیک معتقدند که درگیری گستردهتر در خاورمیانه میتواند عرضه نفت در عربستان سعودی و سایر کشورها را مختل کند.
حمله آمریکا به ایران
یک مقام دولت ترامپ گفت که این کمپین نظامی جدید میتواند “چند روز، نه چند ساعت” طول بکشد، که نشان میدهد حملات شنبه بخشی از یک کمپین هماهنگ بوده است، به ویژه پس از آنکه ایران حملات تلافیجویانهای را به پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه انجام داد.
با وجود تعطیلی بازار نفت آمریکا در روز شنبه، قیمتها به دلیل پیشبینی حمله به شدت افزایش یافت و روز جمعه به ۶۷ دلار در هر بشکه رسید که نسبت به ماه قبل ۵ دلار افزایش داشته است. تحلیلگران بانک بارکلیز نیز پیشبینی کردند که در صورت تشدید درگیری بین آمریکا و ایران، قیمت نفت خام برنت میتواند به ۸۰ دلار در هر بشکه برسد.
پیامدهای این حمله میتواند به چین نیز گسترش یابد، که حدود ۹۰ درصد از صادرات نفت ایران، معادل ۱.۵ میلیون بشکه در روز، را خریداری میکند.
قیمت سوخت در ایالات متحده: هرگونه اختلال قابل توجه در عرضه میتواند منجر به افزایش هزینههای انرژی در سطح جهانی شود که به نوبه خود قیمت سوخت را در ایالات متحده افزایش میدهد – سناریویی که پس از تصرف محمولههای نفتی ونزوئلا توسط ایالات متحده تا حد زیادی از آن جلوگیری شد.
سامانتا گراس، مدیر طرح ابتکاری امنیت انرژی و آب و هوا در موسسه بروکینگز در واشنگتن، گفت: “ایران تولیدکننده نفت بزرگتری نسبت به ونزوئلا است، بنابراین عواقب هرگونه اختلال در عرضه بیشتر خواهد بود.” او افزود که موقعیت استراتژیک ایران در تنگه هرمز، آن را به یک بازیگر اصلی در بازارهای جهانی نفت تبدیل میکند.
حمله آمریکا انتقاد برخی از اعضای دموکرات کنگره را به دنبال داشت که استدلال میکردند این عملیات میتواند قیمت نفت را در زمانی که آمریکاییها در حال حاضر با بحران هزینههای زندگی دست و پنجه نرم میکنند، افزایش دهد.
نماینده رزا دلارو گفت: «آمریکاییها درخواست کمک برای بحران هزینههای زندگی دارند، اما رئیس جمهور ترامپ ترجیح میدهد به جای گوش دادن به آنها، جنگ جدیدی را آغاز کند که میتواند قیمت انرژی را افزایش دهد.»
فرناندو فریرا، مدیر ریسک ژئوپلیتیکی در گروه انرژی راپیدان، افزود: «ایران ممکن است تهدیدهای قبلی خود را برای ایجاد اختلال در کشتیرانی از طریق تنگه هرمز یا حتی تلاش برای بستن کامل آن با استفاده از مین و حملات پهپادی دنبال کند.»
تأثیر دولت ایران
اگر دولت ایران تحت تأثیر قرار گیرد و از قدرت برکنار شود، تحلیلگران معتقدند که میادین نفتی ایران فرصت قابل توجهی برای شرکتهای نفتی بینالمللی برای گسترش تولید فراهم میکنند، به ویژه از آنجایی که زیرساختهای ایران باثباتتر از ونزوئلا در نظر گرفته میشود.
با این حال، جیم بورکهارد، معاون رئیس تحقیقات نفت خام در S&P Global Energy، گفت که تغییر رژیم در ایران «معمولاً منجر به افزایش سریع تولید نمیشود»، حتی اگر بخش نفت ایران در وضعیت بهتری نسبت به ونزوئلا باشد. بورکهارد گفت: «سوالات زیادی وجود دارد که به سرعت پاسخ داده نمیشوند، به خصوص در مورد اعتماد و امنیت برای سرمایهگذاری در این بخش.»
وی افزود که قیمت پایین نفت که امسال در بازارها مشاهده شد، به دولت ایالات متحده انعطافپذیری بیشتری برای اقدام در ایران و ونزوئلا داده است.