کتاب جدیدی که این هفته منتشر شد، جزئیات فاش نشدهای را در مورد چگونگی تغییر رویکرد دولت ترامپ از مذاکره با ایران به حمله نظامی علیه آن آشکار میکند و ادعا میکند که رئیس جمهور تا آخرین روزهای قبل از حمله، به احتمال دستیابی به توافق هستهای متعهد بود.
کتاب «تغییر رژیم» نوشته جاناتان سوان و مگی هابرمن، تصویری از رئیس جمهوری را ترسیم میکند که در ابتدا معتقد بود که یک راه حل دیپلماتیک هنوز امکانپذیر است، اما به تدریج متقاعد شد که تهران در موقعیت ضعیفی قرار دارد و گزینه نظامی در حال عملیتر شدن است.
طبق این کتاب، ترامپ بارها به دستیارانش گفته است که از حمله به ایران «احساس خوبی» دارد و حتی در یک بحث گفته است که میخواهد «رژیم را از بین ببرد و سپس جزئیات را بعداً بررسی کند.»
همچنین بخوانید: قطعی سراسری اینترنت در ایران وارد ماه دوم شد
پشتپرده حمله به ایران
این کتاب بر اساس مصاحبههایی با مقامات ارشد دولت ترامپ، فاش میکند که استیو ویتکوف، فرستاده او در خاورمیانه، به همراه مشاورش جرد کوشنر، تا زمان بسیار نزدیک به شروع عملیات نظامی، با مقامات ایرانی در عمان و سوئیس در تماس بودهاند.
در میان پیشنهادهای ارائه شده به تهران، پیشنهاد آمریکا برای تأمین سوخت هستهای رایگان برای ایران در طول برنامه هستهای غیرنظامیاش بود. هدف این بود که بررسی شود آیا اصرار ایران بر غنیسازی اورانیوم ناشی از نیازهای انرژی است یا از تمایل به حفظ توانایی توسعه سلاح هستهای در آینده.
با این حال، ویتکوف و کوشنر در نهایت به این نتیجه رسیدند که ایران در حال “توقف” و تلاش برای طولانی کردن مذاکرات تا پایان دوره ترامپ است. این امر، اعتقاد رئیس جمهور آمریکا را مبنی بر اینکه مسیر دیپلماتیک به پایان خود رسیده است، تقویت کرد.
موضوعات مهم: سپاه پاسداران ایران.. قدرت پایدار و مقاومت در برابر تهاجم آمریکا
نتانیاهو به دنبال گزینه نظامی است
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، ترامپ را تحت فشار قرار داد تا حمله به ایران را تسریع کند و استدلال کرد که تهران دوره بیسابقهای از ضعف را تجربه میکند و ممکن است فرصت هدف قرار دادن آن دیگر پیش نیاید.
طبق کتاب، نتانیاهو یک طرح چهار مرحلهای را به ترامپ ارائه داد که شامل موارد زیر بود:
حذف رهبری ایران.
نابودی قابلیتهای نظامی آن.
سرنگونی جمهوری اسلامی.
هموار کردن راه برای تشکیل دولت جدید.
نتانیاهو همچنین ویدئویی ارائه داد که در آن چشماندازی برای دوران پس از جمهوری اسلامی ترسیم شده بود و چندین چهره را که میتوانستند در دولت جدید نقشی ایفا کنند، از جمله ولیعهد سابق ایران، رضا پهلوی، پیشنهاد داد.
نویسندگان اشاره میکنند که ترامپ تحت تأثیر این ارائه قرار گرفته بود، اما تنها به امکانپذیری دستیابی به دو هدف نظامی اول متقاعد شده بود و همچنان در مورد امکانپذیری تغییر رژیم تردید داشت.
در این کتاب از او نقل شده است که گفته است تغییر رژیم «مشکل آنها» خواهد بود، بدون اینکه مشخص کند منظور او اسرائیل، ایران یا طرف دیگری است، در حالی که تمرکز او همچنان بر هدف قرار دادن رهبری ایران و تضعیف قابلیتهای نظامی آن بود.
اختلاف نظر در درون دولت ایالات متحده
این کتاب اختلافات قابل توجهی را در تیم امنیت ملی ایالات متحده در مورد پیشنهاد اسرائیل آشکار میکند.
جان راتکلیف، مدیر سیا، سناریوی تغییر رژیم را «مسخره» توصیف کرد، در حالی که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، قاطعانه آن را رد کرد و اظهار داشت: «به عبارت دیگر… این مزخرف است.»
ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، هشدار داد که یک جنگ طولانی میتواند ذخایر سلاحهای ایالات متحده را به پایان برساند، نیروهای آمریکایی را در منطقه تحت فشار قرار دهد و امنیت دریایی از طریق تنگه هرمز را به خطر بیندازد.
جی. دی. ونس، معاون رئیس جمهور، مخالفت خود را با اقدام نظامی ابراز کرد، اما به ترامپ اطلاع داد که در صورت تصمیم به حمله، از تصمیم او حمایت خواهد کرد.
در مقابل، روبیو استدلال کرد که ادامه کارزار «فشار حداکثری» علیه ایران مؤثرتر از تلاش برای تغییر رژیم است و تأکید کرد که نابودی برنامه موشکی ایران یک هدف واقعبینانه و قابل دستیابی است.
جلسه نهایی در اتاق وضعیت
از جمله افشاگریهای کلیدی کتاب، روایت جلسه نهایی در اتاق وضعیت کاخ سفید قبل از حمله است.
در طول جلسه، مدیر سیا به رئیس جمهور ایالات متحده اطلاع داد که اطلاعات نشان میدهد که احتمالاً رهبران ارشد ایران در مجتمع علی خامنهای، رهبر معظم انقلاب، در تهران جلسهای داشتهاند.
طبق این کتاب، راتکلیف به ترامپ گفته است: «اگر هدف تغییر رژیم است، احتمالاً میتوانیم این کار را انجام دهیم.»
ترامپ پس از گوش دادن به مواضع مشاورانش، تصمیم خود را گرفت و گفت: «فکر میکنم باید این کار را انجام دهیم.»
نویسندگان ادعا میکنند که رئیس جمهور آمریکا روز بعد، در حالی که در مسیر تگزاس بود، دستور نهایی اجرای عملیات را صادر کرد.
پس از حمله
این کتاب استدلال میکند که بحث چند ماهه بر سر اینکه آیا ترامپ از ابتدا قصد حمله به ایران را داشته یا از مذاکره برای خرید زمان استفاده میکرده، تصویر کاملی را ارائه نمیدهد.
به گفته نویسندگان، رئیس جمهور آمریکا تقریباً تا قبل از حمله، در را برای مذاکره باز نگه داشت، قبل از اینکه به این نتیجه برسد که گزینه نظامی بهترین اقدام است و سوالات مربوط به آینده ایران و پیامدهای حمله را بیپاسخ گذاشت.