بعد از تقریبا پنجاه سال بیخبری بین تهران و واشنگتن، بحث روابط اقتصادی ایران و آمریکا دوباره سر زبانها افتاده. حالا آمریکا پیشنهاد داده ایران بتواند با داراییهای مسدودشدهاش کالاهای آمریکایی بخرد حرکتی که واقعا نسبت به گذشته تفاوت دارد.
جی. دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، توی یک جلسه مذاکره در سوئیس گفت آمریکا احتمال اجازه آزادسازی این پولها، برای خرید محصولاتی مثل سویا، ذرت و گندم را بررسی میکند. خودش توضیح داد هدف این کار حمایت از کشاورزان آمریکایی و تهیه غذا برای مردم ایران است. قرار است این روند هم زیر نظر آمریکا و قطر انجام شود.
همچنین بخوانید: نجات خلبان آمریکایی در ایران و تهدید ترامپ به حمله
پیشنهاد آمریکا
خیلیها این پیشنهاد را نشانهای از فاصله گرفتن از سیاست «فشار حداکثری» میدانند؛ سیاستی که قبلاً دولتهای آمریکا شدید دنبالش بودند. حالا صحبت از استفاده از مشوق و رعایت برخی موارد است و شاید هم در آینده در کوچکی برای تجارت بین دو کشور باز شود، حتی با وجود سالها دشمنی و بیاعتمادی.
تحلیلگران میگویند بعد از انقلاب ۵۷، عملاً روابط اقتصادی ایران و آمریکا قطع شد و از آن موقع معامله مستقیمی نبود. تو گفتمان رسمی ایران هم آمریکا همیشه نقش دشمن اصلی را داشته.
همچنین بخوانید: نجات خلبان آمریکایی در ایران و تهدید ترامپ به حمله
با این حال، کارشناسان میگویند همین حالا خیلی از اجناس آمریکایی غیرمستقیم مثلاً از طریق واسطهها یا کشورهای ثالث میآیند توی ایران. این یعنی بازار ایران هنوز دنبال کالاهای آمریکایی است، حتی با این همه محدودیت.
در کنار اینها، اقتصاددانها هشدار میدهند اگر توافقی قرار است اجرا شود، باید کنترل و شفافیت جدی داشته باشد. هدفشان این است جلوی سوءاستفاده برخی نهادها یا افراد نزدیک به مراکز قدرت در ایران گرفته شود.
در مقابل، طرفداران ایده میگویند خرج کردن این داراییها برای غذا و اجناس اساسی، فشار روی اقتصاد و پول ملی را سبکتر میکند، بدون اینکه پول مستقیم به دولت ایران برسد.
با همه این بحثها، هنوز این سؤال باقی مانده: این کار واقعاً شروع یک رابطه اقتصادی جدی و جدید است یا فقط یک سازوکار محدوده که هدفش کمکهای بشردوستانه است و بس؟ این اختلافات سیاسی عمیق فعلاً جای خودش را دارد.