با وجود فشار سنگینی که جنگ و تحریمها روی دوش ایران گذاشته، اقتصاد کشور هنوز از هم نپاشیده است. بخشهای مختلف اقتصادی و همینطور شبکههای غیررسمی تجارت باعث شدهاند چرخ زندگی بچرخد. البته داستان برای مردم خیلی دلپذیر نیست؛ هر روز تورم بیشتر میشود و قدرت خرید مردم آب میرود.
درگیری با آمریکا و اسرائیل و تحریمهایی که دههها ادامه داشته، اقتصاد ایران را تا لبه پرتگاه کشانده است. با این حال، ایران به کشاورزی، صنایع و خدمات تکیه کرده و صادرات غیررسمی نفت و تجارت مرزی هم دستکمی از جلیقه نجات ندارد. همینها فعلاً جلوی فروپاشی کامل را گرفتهاند.
اقتصاد ایران با وجود جنگ
تورم الان نزدیک ۹۰ درصد رسیده و فقط طی یک سال، قیمت مواد غذایی سه برابر شده. این وضعیت با سقوط مداوم ارزش ریال برابر دلار دست به دست هم داده تا قیمت اجناس وارداتی هم بالا برود و کار را برای مردم سختتر کند.
هادی کاهلزاده، اقتصاددان رفاه، معتقد است اگر اقتصاد کاملاً فروبپاشد قحطی و تعطیلی خدمات دولتی پیش میآید. بهنظرش شوکهای اقتصادی با تورم و کاهش ارزش پول پخش میشوند — جنسها در بازار است اما بیشتر مردم قدرت خرید ندارند.
دولت سعی میکند با پرداخت یارانههای نقدی ماهانه و کوپنهای الکترونیکی برای کالاهای اساسی، کمی خرج زندگی مردم را سبکتر کند. ولی واقعیت این است که این کمکها جوابگو نیست. الان حداقل دستمزد حتی به ۱۰۰ دلار هم نمیرسد و یارانهها فقط کمی به دخل خانواده اضافه میکنند.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، گفته که حملات اخیر آمریکا به زیرساختها مثل پل و تونل، همینطور جاهایی از صنایع گاز و برق، آسیب زده. با این شرایط، دولت مجبور شد در بخش صنعت برق را برنامهریزیشده قطع کند اما با این حال هنوز فعالیت اقتصادی را سرپا نگه داشته است.
در این میان، فساد و سوء مدیریت هم آتش بحران را تندتر میکنند. ذبیحالله خدائیان، رئیس سازمان بازرسی کل کشور، اعلام کرده برخی از مسئولان، درآمد صادرات نفت یا کالاهای تحریمی را اختلاس کردهاند و حتی بعضیها پولها را برداشتند و فرار کردند.
کارشناسان میگویند فساد، بهرهوری را پایین میآورد، ساختار دولت را سست میکند و پارتیبازی را جان میدهد. وابستگی شدید به نفت، بخش خصوصی را هم ضعیفتر و میل به سرمایهگذاری و نوآوری را کمتر کرده؛ طوری که خانوادهها فقط دنبال کم کردن هزینهاند، شرکتها سرمایهگذاری را عقب میاندازند و کارگران ماهر دنبال راه خروج شدهاند.