به نظر میرسد مقامات ایران در روزهای اخیر بخشی از محدودیتهای اینترنتی را کاهش دادهاند، هرچند این محدودیتها همچنان بهطور کامل برداشته نشده است؛ اقدامی که به گفته کارشناسان، بازتابدهنده هزینههای رو به افزایش سنگینترین قطع اینترنتی است که حکومت ایران تاکنون اعمال کرده است.
داگ مادوری، مدیر بخش تحلیل اینترنت در شرکت “کینتیک”، وضعیت کنونی اتصال اینترنت در ایران را “تکهتکه و ناپایدار” توصیف کرد و گفت: “اکثر کاربران به خدماتی با کیفیت پایین دسترسی دارند. این وضعیت بیشتر شبیه آزمون و خطا برای ایجاد یک سیستم کنترل و مسدودسازی محتواست”.
اینترنتی در ایران
روز چهارشنبه، شماری از کانالهای تلگرامی ایرانی که پیشتر مسدود شده بودند، دوباره در دسترس قرار گرفتند. دادههای منتشرشده از سوی «کلودفلر» و “کینتیک” نشان میدهد که بازگشت اینترنت از صبح سهشنبه آغاز شده، اما این روند نامنظم بوده و در مقاطعی تنها به حدود ۶۰ درصد از سطح پیش از قطع کامل رسیده است.
به گفته مادوری، الگوی ترافیک اینترنت در این بازه زمانی نه تدریجی و یکنواخت، بلکه همراه با نوسانات شدید بوده است؛ موضوعی که نشان میدهد مقامات همچنان به کنترل سرعت دسترسی ادامه میدهند و محدودیتهای جزئی اما مؤثر را بر شبکه اعمال میکنند.
در همین چارچوب، گزارشی از سوی سازمان «فیلترواچ»، که به پایش ترافیک اینترنت در ایران میپردازد، حاکی از آن است که برخی خدمات از جمله گوگل، بینگ و ChatGPT برای گروهی از کاربران و بهصورت متفاوت در استانهای مختلف قابل دسترسی شدهاند. با این حال، این خدمات اغلب بیثبات هستند و در مقابل، بسیاری از شبکههای اجتماعی و پیامرسانها همچنان از دسترس خارج ماندهاند.
قطع اینترنت در ایران از ۸ ژانویه و پس از حدود دو هفته تشدید اعتراضات ضدحکومتی آغاز شد؛ اقدامی که از آن زمان به یکی از شاخصترین نشانههای دورهای بدل شده که احتمالاً از خونینترین مقاطع تاریخ معاصر ایران به شمار میرود.
این اختلال گسترده در ارتباطات، به پنهان ماندن ابعاد خشونت اعمالشده علیه شهروندان کمک کرده است؛ بهگونهای که گزارشها درباره دفنهای جمعی یا انتقال شمار زیادی از اجساد تنها بهصورت پراکنده و با تأخیر، از طریق روزنامهنگاران، فعالان مدنی و معدودی از کانالهای تلگرامی به بیرون درز کرده است.
همچنین برآورد میشود این قطع اینترنت، به دلیل توقف فعالیت بخشهای وسیعی از اقتصاد در شرایطی که کشور از پیش با فشارهای شدید اقتصادی روبهرو بوده، خسارتهای مالی قابل توجهی را متوجه مقامات ایرانی کرده باشد.