آسیای مرکزی سالهاست که محل عبور قدرتهای خارجی بوده است. جمهوریهای سابق شوروی در این منطقه، که میان روسیه قدرتمند در شمال و ایران بیثبات در غرب محصور شدهاند و از نظر دسترسی به دریاها محدود هستند، اکنون راهحل جدیدی را انتخاب کردهاند: ساخت خطوط راهآهنی که از جنوب، از طریق افغانستان تحت کنترل طالبان، تا دریای عرب امتداد مییابد.
همچنین بخوانید: ایران و چین.. راهآهن استراتژیک بهعنوان مسیر امن و کلیدی در تجارت جهانی
در ماههای اخیر، قزاقستان و ازبکستان دو بزرگترین اقتصاد آسیای مرکزی توافقنامههای چندجانبه اولیهای برای ساخت دو خط راهآهن چند میلیارد دلاری از طریق افغانستان و پاکستان امضا کردهاند.
مسیر تاریخی تجارت شرق
یکی از این خطوط ازبکستان را از طریق افغانستان به بنادر پاکستان متصل میکند، و دیگری قزاقستان را از طریق ترکمنستان و افغانستان به پاکستان وصل میکند.
هدف این پروژهها احیای مسیر تاریخی موسوم به مسیر بزرگ هند است؛ مسیری زمینی باستانی که یادآور جاده ابریشم و مسیرهای تجاری شرق به غرب است.
موضوعات مرتبط: تجارت غیرنفتی ایران و چین به ۲۰.۱۵ میلیارد دلار رسید
فردریک استار، رئیس موسسه آسیای مرکزی و قفقاز در شورای سیاست خارجی آمریکا، اشاره کرد که این مسیر که زمانی در سراسر استپهای آسیای مرکزی گسترده بود، در دوران شوروی قطع شد و از آن زمان دوباره متصل نشده است.
موضوعات مهم: تجارت مرزی افغانستان؛ بحران تازه در گذرگاه تورخم
استار گفت: “این مسیر اکنون در حال بازگشایی است و البته بدون چالش هم نیست. بدون آن، تجارت و زندگی ملی کشورهای آسیای مرکزی مانند قرن بیستم همچنان تحت نفوذ روسیه باقی میماند”.
او افزود: «اغلب مسیر جاده ابریشم به اشتباه به عنوان مسیر اصلی تجارت منطقه مطرح میشود، در حالی که قدیمیترین و پررفتوآمدترین مسیر شرق به غرب، اروپا را نه به چین، بلکه به هند و شبهقاره هند متصل میکرد.»