شانس رسیدن به یک توافق سریع برای پایان دادن به جنگ میان ایران و آمریکا، وسط سیل حرفهای ضد و نقیض از هر دو طرف درباره روند مذاکرات، هنوز معلوم نیست.
جمعه، ترامپ ـ رئیسجمهور آمریکا ـ حرفهای قبلیاش درباره امکان امضای یک تفاهم اولیه در آخر هفته را پس گرفت. اینبار نسبت به دستیابی به توافق کوتاهمدت ابراز تردید کرد. حتی در فضای مجازی گفت ایرانیها شرکای سختی برای مذاکره صادقانه هستند.
بعد از حرفهای ترامپ، رسانههای نزدیک به مقامات ایران ادعای رسیدن به توافق نهایی را تکذیب کردند و چیزی که میگفتند پیشنویس توافق است منتشر شد. همزمان، شهباز شریف نخستوزیر پاکستان بدون اینکه جزییات بیشتری بدهد، گفت متن توافق صلح بین واشنگتن و تهران نهایی شده، و اوضاع را پیچیدهتر کرد.
ابهام در توافق ایران و آمریکا
با اینکه هیچکدام از دو طرف هنوز رسمی تایید نکردهاند، یک مقام ارشد آمریکایی گفت احتمال امضای توافق، همین چند روز آینده، بین ۸۰ تا ۸۵ درصد است و بیشتر مراکز تصمیمگیری در ایران هم (با وجود اختلافات داخلی) پشت این توافق ایستادهاند.
او توضیح داد اگر ایران به مفاد توافق عمل کند، مخصوصا کاهش تحریمها، اقتصادش کلی سود میبرد.
از طرف دیگر، عباس عراقچی وزیر خارجه ایران گفت که دستیابی به «یادداشت تفاهم اسلامآباد» برای پایان جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل از همیشه نزدیکتر است و از رسانهها خواست درباره جزییات آن تا نهایی شدنش گمانهزنی نکنند.
ایرنا خبر داد ساختار کلی توافقنامه دارد نهایی میشود اما تأکید کرد ایران کنترلش بر تنگه هرمز را – جایی که تقریباً یک پنجم نفت و گاز مایع جهان از آن رد میشود – کنار نمیگذارد.
از آن طرف، واشنگتن گفت باز شدن تنگه و پایان محاصره دریایی بندرهای ایران، بخش کلیدی تفاهم پیشنهادی است.
اخبار ضد و نقیض درباره محتوای توافق منتشر شدهاند. خبرگزاری مهر گفته مواردی مثل پایان جنگ در تمام جبههها از لبنان گرفته تا آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار دارایی ایران، تعلیق تحریم نفتی، غرامت آمریکا و لغو محاصره دریایی مطرح است.
ولی مقامات آمریکایی میگویند مفاد توافق شامل برچیدن برنامه هستهای ایران، نابودی مواد هستهای و قطع حمایت تهران از گروههای مسلحِ منطقه است و آن پولها فقط بعد از اجرای تعهدها آزاد میشوند.
کشتیهای تجاری در تنگه هرمز
در همین گیرودار و تنشها، آمریکا اعلام کرده دو پهپاد ایرانی را بعد از اینکه قصد هدف گرفتن کشتیهای تجاری در تنگه هرمز داشتند ساقط کرده، اما رسانههای ایران خبر دادهاند نیروهای دریایی خودشان جلوی عبور یک نفتکش را گرفتهاند.
در داخل آمریکا هم، دولت ترامپ دارد با فشار سیاسی روبهرو میشود ـ هم به خاطر تأثیر جنگ روی قیمت سوخت و هم ریزش محبوبیّتش. ایران هم وضعیت اقتصادی سختی دارد و صادرات نفتش محدود شده.
این وسط، بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل، گفته کاملاً با ترامپ درباره جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای همنظر است و تأکید کرده باید در هر توافقی محدودیتهایی برای برنامه موشکی ایران و توقف حمایت تهران از متحدان منطقهای لحاظ شود.
در مقابل، مسئولان حزبالله لبنان مطمئناند ایران روی گنجاندن بحث لبنان در توافق نهایی پافشاری میکند. چون با وجود میانجیگریهای آمریکا، درگیریها و حملات هوایی اسرائیل در جنوب لبنان هنوز تمام نشده است.