تو تهران این روزها صداهایی بالا گرفته که خواستار سیاست خارجی عملگرایانهتر و آشتی در داخلاند، نه بازی با تنش. از آن طرف هم ترامپ هی سیگنالهای متناقض میفرستد یک روز میگوید آماده مذاکره است، فردایش از گزینه نظامی حرف میزند. همین بلاتکلیفی فضا را بیشتر ملتهب کرده.
حالا در ایران، تعداد بیشتری از چهرههای میانهرو و حتی برخی محافظهکاران عملگرا صراحتاً هشدار میدهند که دیگر نمیشود بینهایت به «همبستگی زمان جنگ» تکیه کرد؛ این سیاستهای فعلی، اوضاع سیاسی و اقتصادی را هر روز پیچیدهتر میکند
همچنین بخوانید: تکذیب امارات درباره تغییر اقامت ایرانیان و رد لغو ویزا
.
افزایش صداهای عملگرایانه
محسن میردامادی، نماینده سابق مجلس و از اصلاحطلبان شناختهشده، بیست اردیبهشت توی مصاحبه با روزنامه اعتماد گفت: «مهمترین سرمایه ایران مردمش هستند.» به نظر او، دولت این واقعیت را نادیده گرفته و این بیتوجهی از خراب شدن هر زیرساختی خطرناکتر است. تاکید میکند که جنگ حس تعلق ملی را تقویت میکند ولی اگر سیاستهای دولت تغییر نکند، امید به آینده بر نمیگردد.
میردامادی هشدار داده که ادامه این فضای جنگی، سرانجام ممکن است رهبران کشور را وادار کند به همان «نوشیدن جام زهر»ی تن دهند که یعنی پذیرش گزینههای سخت، اما دیرهنگام. همان تجربهای که ایران پیشتر هم داشته.
از آن طرف، حتی بین محافظهکاران هم حالا صداهای هشداردهندهای شنیده میشود. مثلاً روزنامه «جمهوری اسلامی» در سرمقاله چهارشنبه، نوشته تحریک کشورهایی که دشمن ایران حساب نمیشوند، فقط تهران را منزویتر میکند. گفته تهدید کردن کشورهای دوست یا بحث در مورد زیرساختهای حساس مثل کابلهای زیردریایی توی خلیج فارس، دودش اول تو چشم خود ایران میرود.
این روزنامه از مخالفان مذاکره با آمریکا خواسته دوباره فکر کنند. میگوید باز شدن به سمت کشورهای غیرمتخاصم میتواند برای ایران سود داشته باشد.
خبرگزاریهایی مثل رویداد24 هم هشدار دادهاند که کسی از فضای پرتنش جنگی برای محدود کردن آزادیهای مدنی، بهخصوص درباره اینترنت، استفاده نکند. تاکید دارند امنیت واقعی با عدالت، رفاه و اعتماد مردمی ساخته میشود نه با فشار.
محمد مهاجری، نویسنده محافظهکار، هم هشدار داده اگر دولت صدای نارضایتی مردم را نشنود، همین اتحاد موقتیست. به گفته او، هیچ جنگی قرار نیست ابدی باشد؛ آخرش، باید مدیریت بحران را قبول کرد و دست به توافق زد.
از طرف دیگر، علی ربیعی مشاور رئیسجمهور هم توی اعتماد نوشته «ما چیزی جز مردم نداریم» و گفته جامعه دو قطبی، آب به آسیاب دشمن ریختن است.
با اینکه این درخواستها برای عملگرایی هر روز بیشتر شنیده میشود، شواهد نشان میدهد تندروها هنوز قدرت زیادی دارند. نهادهای امنیتی و متحدانشان اغلب تصمیمگیر نهاییاند.
در جمعبندی، روشن است صداهای طرفدار واقعگرایی در ایران هرروز پررنگتر میشوند. ولی این پرسش جدی سر جایش باقی است: آیا مراکز اصلی قدرت واقعاً آمادهاند به این هشدارها گوش کنند یا نه؟