ایران و ایالات متحده هنوز تاریخی برای دور جدید مذاکرات در مورد برنامه هستهای ایران، پس از دیدار اولیه هفته گذشته، تعیین نکردهاند.
به نظر میرسد که دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، در حال حاضر تمایلی به تسریع اقدام نظامی علیه ایران ندارد.
مباحث مهم: ازسرگیری مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در عمان
این تحولات در برهه حساسی از تاریخ مدرن ایران، پس از سرکوب گسترده اعتراضات در ژانویه که به گفته سازمانهای حقوق بشری منجر به مرگ هزاران نفر شد، رخ میدهد.
مذاکرات هستهای ایران و آمریکا
در 6 فوریه، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در عمان با استیو ویتکوف، نماینده ایالات متحده و جرد کوشنر، داماد رئیس جمهور ایالات متحده، گفتگو کرد.
این مذاکرات به طور غیرمستقیم از طریق میانجیگری عمان انجام شد، اگرچه تهران بعداً تأیید کرد که بین دو طرف دست دادن صورت گرفته است.
همچنین بخوانید: تردید اسرائیل نسبت به مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در استانبول
به عنوان بخشی از این تلاشهای دیپلماتیک، علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، از عمان و قطر، متحد منطقهای ایالات متحده، بازدید کرد. سفر لاریجانی پس از آنکه در دیدار با مقامات عمانی در حالی که سندی را در دست داشت، دیده شد، گمانهزنیهایی را برانگیخت.
با این حال، او بعداً توضیح داد که تهران حامل پیام مستقیمی برای آمریکاییها نبوده، بلکه یادداشتهایی از میانجی عمانی دریافت کرده است. ترامپ مذاکرات عمان را بسیار خوب توصیف کرد و گفت که به زودی جلسه دیگری برگزار خواهد شد، اما این هنوز محقق نشده است.
اختلافات بر سر غنیسازی اورانیوم
از سوی دیگر، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، احتمال دستیابی به مصالحه در مورد بحثبرانگیزترین موضوع، یعنی غنیسازی اورانیوم، را مطرح کرد و توضیح داد که نشانههایی از تمایل واشنگتن برای پذیرش غنیسازی در محدودههای مشخص وجود دارد.
کشورهای غربی ایران را به تلاش برای توسعه سلاح هستهای متهم میکنند، اتهامی که تهران به شدت آن را رد میکند و تأکید میکند که برنامهاش صرفاً برای اهداف صلحآمیز است.
مباحث مرتبط: ایران با شرط رفتار محترمانه واشینگتن آماده بازگشت به مذاکرات هستهای است
در همین راستا، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، پس از دیدار با ترامپ گفت که رئیس جمهور آمریکا به دنبال ایجاد شرایط برای یک توافق خوب است، اما او تردید کلی خود را ابراز کرد و خواستار آن شد که هرگونه توافقی شامل برنامه موشکهای بالستیک ایران و حمایت تهران از متحدان منطقهایاش باشد، نه فقط برنامه هستهای آن.
در همین حال، علی خامنهای، رهبر ایران، هنوز هیچ حمایت عمومی از روند مذاکرات نکرده است و در پیامی که از تلویزیون دولتی پخش شد، تأکید کرد که «دشمنان ایران نتوانستهاند مردم ایران را مطیع خود کنند.»
تهدیدهای نظامی مداوم
با وجود تمرکز فعلی ترامپ بر مسیر دیپلماتیک، او گزینه نظامی را رد نکرده است، به ویژه پس از سرکوب اعتراضات اخیر که طبق گزارش دیدهبان حقوق بشر، طی آن بیش از ۷۰۰۰ نفر کشته شدند.
یک گروه ضربت نیروی دریایی ایالات متحده به رهبری ناو هواپیمابر یو اس اس آبراهام لینکلن همچنان در خاورمیانه مستقر است، اقدامی که به عنوان پیام آشکار بازدارندگی برای ایران تلقی میشود.
وال استریت ژورنال همچنین گزارش داد که واشنگتن در حال بررسی اعزام یک گروه ضربت نیروی دریایی دوم به منطقه ظرف دو هفته است که میتواند شامل ناو هواپیمابر یو اس اس جورج اچ. دبلیو. بوش باشد، اگرچه هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است.
اسرائیل در ژوئن گذشته با حمایت ایالات متحده جنگی ۱۲ روزه علیه ایران انجام داد، جنگی که تصور میشد قابلیتهای هستهای و موشکی ایران را بدون از بین بردن کامل آنها تضعیف کرده است.
آینده مذاکرات
راس هریسون، محقق آمریکایی از موسسه خاورمیانه در واشنگتن، معتقد است که مذاکرات فعلی بیشتر یک اولتیماتوم آمریکایی است تا مذاکرات واقعی، و استدلال میکند که مشارکت ایران با هدف خرید زمان برای بازسازی قابلیتهای موشکی خود است.
وی افزود که برخی از متحدان منطقهای واشنگتن، مانند عربستان سعودی، مصر، ترکیه، قطر و امارات متحده عربی، ایالات متحده را به سمت یک مسیر دیپلماتیک واقعی سوق میدهند، در حالی که اسرائیل به دنبال رویکردی تهاجمیتر با ایران است.
هریسون در پایان گفت که تهران با شرکت در مذاکرات سعی در نشان دادن حسن نیت دارد، اما هدف اصلی آن ممکن است اطمینان دادن به کشورهای عربی خلیج عربى و جلوگیری از تشدید احتمالی درگیری نظامی باشد.