دور اول مذاکرات بین ایالات متحده و ایران در میان خوشبینی محتاطانه به پایان رسید، و تهران تمایل نسبی برای نشان دادن انعطافپذیری در مورد مسئله هستهای نشان داد، در حالی که همزمان موضع خود را در برابر گنجاندن برنامه موشکهای بالستیک خود در هرگونه مذاکرهای سختتر کرد.
به نقل از روزنامه یدیعوت آحارونوت، نشانهها حاکی از آن است که واشنگتن در نهایت ممکن است توافقی را که فقط به پرونده هستهای محدود میشود، بپذیرد. با این حال، چنین توافقی مستلزم گنجاندن مفاد جدید و قابل توجهی برای تضمین اثربخشی و پایداری آن است.
همچنین بخوانید: مذاکرات در مسقط.. گام محتاطانه تهران و واشنگتن به سوی توافق
مذاکرات ایران و آمریکا
ناظران معتقدند که اگر چنین توافقی حاصل شود، اسرائیل باید از ایالات متحده حمایت کند و موضع خود را به درخواستهایی برای برچیدن برنامه موشکی ایران یا توقف حمایت تهران از متحدان منطقهای خود پیوند ندهد.
دور اول مذاکرات، که حتی شامل دست دادن برنامهریزی نشده بین نمایندگان دو کشور بود، به روشن شدن پارامترهای مذاکرات کمک کرد.
ایران برنامه موشکی خود را یک مسئله دفاعی غیرقابل مذاکره میداند، در حالی که آمادگی خود را برای نشان دادن انعطافپذیری در مورد پرونده هستهای به گونهای که واشنگتن را مطمئن کند، اعلام کرد، همانطور که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، تصریح کرد.
موضوعات مرتبط: نگرانی تلآویو از مذاکرات مسقط میان تهران و واشنگتن
با این حال، تهران از موافقت با توقف کامل غنیسازی اورانیوم یا از انتقال ذخایر تقریباً ۴۴۰ کیلوگرمی اورانیوم به کشور ثالث خودداری کرد.
تغییر در موضع اسرائیل
موضع اسرائیل در قبال ایران دستخوش تغییر قابل توجهی شده است. برای دههها، تمرکز بر جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای بود، در حالی که موشکهای بالستیک اکنون تهدیدی موازی در محاسبات امنیتی اسرائیل محسوب میشوند.
از سوی دیگر، دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، پس از توافق برای ادامه مذاکرات در روزهای آینده، خوشبینی نسبی ابراز کرد و به وضوح روی احتمال نشان دادن انعطافپذیری ایران در مواضع خود، شاید مطابق با پیشنهادهای منطقهای که شامل توقف طولانی مدت غنیسازی و انتقال بخشی از اورانیوم به یک کشور ثالث، علاوه بر تعهد آینده به کاهش سطح غنیسازی به پایینتر از محدودیتهای تعیین شده در توافق هستهای قبلی است، شرطبندی کرد.
موضوعات مهم: تحریمهای تازه آمریکا علیه صادرات نفت ایران همزمان با مذاکرات عمان
تاریخچه برنامه موشکی ایران
برنامه موشکی ایران موضوع تازهای نیست. این برنامه در کنار جاهطلبیهای هستهای ایران تکامل یافته و در طول جنگ ایران و عراق شتاب گرفته است. این امر در دهه ۱۹۹۰ از طریق همکاری با سوریه و لیبی، معاملات بزرگ تسلیحاتی با کره شمالی و در نهایت توسعه داخلی موشک شهاب، گسترش بیشتری یافت.
از سال ۱۹۹۶، مقامات ایرانی هشدار دادهاند که تهران قادر است هر نقطهای در داخل اسرائیل با صدها موشک خبر دادهاند.
گزینههای اسرائیل
پیش از سفر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، به واشنگتن برای بحث در مورد مذاکرات، تحلیلگران معتقدند که اسرائیل باید از هرگونه توافق هستهای که شرایط سختگیرانه و معتبری را برآورده کند، حمایت کند و در عین حال از اقدام نظامی علیه برنامه موشکی ایران در این مرحله اجتناب کند.
این تحلیلگران استدلال میکنند که دستیابی به یک توافق هستهای قوی، پس از دههها رویارویی، یک دستاورد استراتژیک برای اسرائیل خواهد بود، به ویژه اگر شامل تعهد نظامی آشکار آمریکا برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاحهای هستهای باشد.
تهدید موشکی و سناریوهای مقابله
کارشناسان تأیید میکنند که تهدید موشکی ایران چیز جدیدی نیست و تهران تا سال ۲۰۲۴، پس از عملیات اسرائیل در دمشق و تهران و گسترش عملیات نظامی در ماه مه ۲۰۲۵، مستقیماً از آن علیه اسرائیل استفاده نکرده است.
خواستههای اسرائیل برای محدود کردن برد موشکهای ایران به ۳۰۰ کیلومتر در حال حاضر دستیافتنی به نظر نمیرسد.
در صورت اجرای موفقیتآمیز توافق هستهای در آینده، اسرائیل ممکن است به مقابله با تهدید موشکی از طریق عملیات مخفی محدود یا اقدام نظامی مستقیم، با پشتیبانی سیاست بازدارندگی آشکار، متوسل شود.