دولت ایران در تلاش است تا با ارائه امتیازات اقتصادی پرخطر، خواستههای فزاینده معترضانی را که خواستار تغییرات سیاسی رادیکال، پایان دادن به فساد و رهایی از مشکلات اقتصادی فقرا هستند، مهار کند.
با ورود اعتراضات به نهمین روز خود، تظاهرات به ۲۶ استان از ۳۱ استان ایران گسترش یافته بود.
مهار اعتراضات در ایران
یک سازمان حقوق بشری مستقر در ایالات متحده گزارش داد که تعداد کشتهشدگان از ۲۰ نفر فراتر رفته و نزدیک به ۱۰۰۰ معترض دستگیر شدهاند.
مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، اصلاحیه سیستم یارانه ارزی را اعلام کرد، اقدامی که میتواند منجر به افزایش موقت قیمت مواد غذایی شود و با سیستم جدید یارانه مستقیم به مصرفکنندگان جبران شود.
سیستم قبلی از طریق نرخ ارز ترجیحی به واردکنندگان یارانه میداد، اما مقامات گفتند که این سیستم بیش از یک دهه در را برای فساد گسترده و نشت بودجه باز کرده است.
آمار رسمی منتشر شده در روز دوشنبه نشان داد که نرخ تورم در ماه دسامبر به ۵۲.۶ درصد رسیده است.
افزایش تورم و سقوط ارزش ریال جرقه اعتراضاتی را زد که از بازار تهران آغاز شد و به بیش از ۱۰۰ شهر و شهرستان، از جمله مناطق کوچکتر، گسترش یافت.
گزارشهایی نیز از ورود نیروهای امنیتی به دانشگاه بیرجند در جنوب شرقی ایران و دستگیری دانشجویان در یکی از بزرگترین دانشگاههای منطقه منتشر شد.
وعدههای اصلاحات اقتصادی با اظهارات غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه، همزمان شد که اعلام کرد دوران امتیاز و مماشات با معترضان به پایان رسیده است.
هرج و مرج در ایران
اژهای ایالات متحده و اسرائیل را به حمایت از هرج و مرج در ایران متهم کرد و اظهار داشت که این حمایت به معنای عدم اعطای امتیاز بیشتر است.
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، تعهد خود را برای مداخله در دفاع از معترضان در صورت حمله به آنها تکرار کرد و هشدار داد که اگر تهران تظاهرکنندگان مسالمتآمیز را به طرز خشونتآمیزی بکشد» واشنگتن «به نجات آنها خواهد آمد.
وزارت امور خارجه ایران در پاسخ، ترامپ را به راهاندازی جنگ روانی علیه مردم ایران متهم کرد.
در یک تحول قابل توجه، رهبران جبهه اصلاحات، که پزشکیان به آن تعلق دارد، خواستار اقدام علیه ماموران امنیتی متهم به تعقیب و تیراندازی به معترضان در داخل بیمارستان امام خمینی در ملکشاهی، استان ایلام، شدند.
آذر منصوری، در پستی در پلتفرم اكس، این حادثه را یک فاجعه توصیف کرد و خواستار شناسایی و پاسخگویی علنی مسئولان این حادثه شد تا این زخمها التیام یابد.
طبق گزارشهای منتشر شده در رسانههای اجتماعی، نیروهای امنیتی به سمت تظاهرکنندگان آتش گشودند.
در همین راستا، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، روز دوشنبه از مقامات ایرانی خواست تا به حق معترضان برای اعتراض مسالمتآمیز احترام بگذارند.
استفان دوجاریک، سخنگوی او، گفت که گوترش بر لزوم جلوگیری از تلفات بیشتر و تضمین آزادی بیان و تجمع مسالمتآمیز تأکید کرد.
از سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، گفت که اعتراضات به طور قابل توجهی گسترش یافته است، که نشان میدهد ایران ممکن است در نقطه عطفی باشد که مردم سرنوشت خود را به دست خود بگیرند، اگرچه چنین پیشبینیهایی قبلاً بدون اینکه منجر به سقوط رژیم شود، انجام شده است.
ناظران معتقدند که آینده ایران تحت تحریمهای مداوم ایالات متحده، به توانایی سیاستگذاران آن در مبارزه با فساد، تثبیت ارزش پول ملی، کاهش تورم و محدود کردن مداخلات دولتی که مانع تولید صنعتی میشوند، بستگی دارد، قطعی مکرر برق و آب، بحران اقتصادی را تشدید میکند.
در اول ژانویه، پزشکیان از لغو سیستم نرخ ارز ترجیحی خبر داد و استدلال کرد که این سیستم به فساد دامن زده و به نفع فقرا نبوده است.
او تأکید کرد که یارانهها حذف نخواهند شد، بلکه مستقیماً به مصرفکننده نهایی تحویل داده میشوند، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی او، اذعان کرد که پایان دادن یا کاهش نرخ ارز یارانهای منجر به افزایش قیمت برخی کالاها خواهد شد.