حملات هوایی در داخل ایران به تعدادی از بناهای تاریخی، از جمله میراث جهانی، آسیب رسانده و نگرانیهایی را در بین کارشناسان و مقامات در مورد حفاظت از میراث فرهنگی در طول درگیری ایجاد کرده است.
به گفته لازار الوندو آسومو، مدیر مرکز میراث جهانی یونسکو، آسیب به چندین مکان در فهرست خود را تأیید کرده است، اما میزان کامل خسارت هنوز مشخص نیست.
همچنین بخوانید: تهران در حملات شدید هوایی.. آمریکا پیامهای متناقض میدهد
حملات هوایی به ایران
وی خاطرنشان کرد که برخی از ساختمانهای آسیبدیده دارای نشان سپر آبی بودهاند، نمادی بینالمللی که برای شناسایی مکانهای فرهنگی تحت حفاظت قوانین بینالمللی استفاده میشود و گاهی اوقات به عنوان “صلیب سرخ میراث فرهنگی” شناخته میشود.
از سوی دیگر، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از موضع این سازمان انتقاد کرد و در پستی در پلتفرم اكس نوشت: “طبیعی است که رژیمی که یک قرن دوام نمیآورد، از ملتهایی با تمدنهای باستانی متنفر باشد. اما یونسکو کجاست؟ سکوت آن غیرقابل قبول است.”
موضوعات مرتبط: حملات سایبری ایران و اسرائیل.. چشمانداز محاصره دیجیتال در خاورمیانه
خسارت به کاخ گلستان و بازار تهران
از جمله مکانهای آسیبدیده، کاخ گلستان، مجموعهای تاریخی مربوط به دوران قاجار در مرکز تهران بود که در سال ۲۰۱۳ به عنوان میراث جهانی یونسکو تعیین شد.
آفرین امامی، مدیر مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان، گفت که امواج انفجار ناشی از حملات هوایی در اول مارس، پنجرههای کاخ را شکست و به تزئینات آینهکاری پیچیده در چندین سالن آسیب رساند.
تصاویر منتشر شده توسط رسانههای ایرانی، لوسترهای کریستالی آسیبدیده و درها و پنجرههای چوبی را نشان میداد که از قابهایشان کنده شده بودند.
امامی توضیح داد که آثار باستانی داخل موزه آسیب ندیدهاند و در اوایل روز به عنوان احتیاطی در برابر تشدید بیشتر تنشها به انبارهای امن منتقل شدهاند.
بازار بزرگ تهران، شبکه وسیعی از پاساژها که بخش جداییناپذیری از بافت تاریخی پایتخت را تشکیل میدهد، نیز در اثر انفجارها آسیب دید. از دیگر ساختمانهای آسیبدیده میتوان به ساختمان سابق سنا و ستاد تاریخی پلیس تهران اشاره کرد.
موضوعات مهم: سند ترامپ: حملات اسرائیل و آمریکا ایران را تضعیف کرد
خسارت در اصفهان و سایر شهرها
روزها بعد، گزارشهایی از خسارات بیشتر در اصفهان، یکی از مهمترین شهرهای تاریخی ایران، منتشر شد.
تصاویری که به صورت آنلاین در حال گردش هستند، پنجرههای شکسته، دیوارهای ترک خورده و تزئینات آینهکاری افتاده را در چندین مکان، از جمله کاخ چهل ستون و کاخ عالی قاپو در میدان تاریخی نقش جهان، نشان میدهند.
طبق گزارشها، هدف اصلی این حمله، ساختمان استانداری اصفهان در مجموعه رشک جهان در همان نزدیکی بود که مستقیماً مورد اصابت قرار گرفت. تالار اشرف، ساختمانی مربوط به دوران صفوی که به خاطر سقفهای طلاکاری شدهاش شناخته میشود، نیز آسیب دیده است و تصاویری از کاشیهای ریخته شده در میان مبلمان اداری پراکنده شده است.
در سنندج، رسانههای ایران گزارش دادند که چندین کاخ تاریخی بخشهایی از تزئینات گچبری، آینهکاریها و درهای چوبی خود را از دست دادهاند.
در شمال کشور، گزارشها حاکی از آن است که کاخ صفیآباد مربوط به دوران صفوی ممکن است در اثر حملات هوایی که یک تأسیسات رادار نظامی در نزدیکی آن را هدف قرار داده بود، آسیب دیده باشد، اگرچه هنوز هیچ تصویر تأیید شدهای منتشر نشده است.
جراحات در نزدیکی قلعه فلک الافلاک
در غرب ایران، در نزدیکی قلعه فلک الافلاک، ساختمان اداره میراث فرهنگی منطقهای، واقع در منطقه حفاظت شده قلعه، تخریب شد. پنج کارمند و پرسنل حفاظت از میراث فرهنگی زخمی شدند، در حالی که خود قلعه آسیبی ندید.
بحث گسترده در رسانههای اجتماعی
این حوادث بحثهای داغی را در میان کاربران ایرانی رسانههای اجتماعی برانگیخت و برخی از سیاستهای دولت در حفاظت از اماکن میراث فرهنگی انتقاد کردند.
یکی از کاربران نوشت: «حداقل وقتی در مورد آسیب دیدن اماکن باستانی در اثر حملات صحبت میکنید، اشاره کنید که جمهوری اسلامی نباید در نزدیکی آنها پایگاه نظامی بسازد.»
با این حال، دیگران استدلال کردند که این موضوع باید در چارچوب جنگ گستردهتر بررسی شود. یکی از مفسران نوشت: «ما میتوانیم ساختمانها را بازسازی کنیم… اشکهایتان را برای ۴۰۰۰۰ نفری که کشته شدند نگه دارید.»
سازمانهای حقوق بشری، از جمله شورای حقوقدانان برای ایران دموکراتیک، از همه طرفها خواستند که به توافقهای بینالمللی حفاظت از میراث فرهنگی در طول درگیریهای مسلحانه احترام بگذارند.