گزارشهای رسانههای غربی در مورد تغییرات در ساختار قدرت ایران، به ویژه در مورد نفوذ رو به رشد علی لاریجانی، موجی از انکارها، تردیدها و تفسیرهای محتاطانه را در محافل سیاسی تهران برانگیخته است.
این گزارشها در زمانی منتشر میشوند که تنشها بین ایران و ایالات متحده در حال افزایش است، در حالی که مذاکرات غیرمستقیم بین دو طرف ادامه دارد. این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، هشدارهای مکرری مبنی بر اینکه در صورت شکست دیپلماسی، گزینه نظامی همچنان روی میز است، در کنار تقویت حضور نظامی واشنگتن در منطقه، مطرح شده است.
همچنین بخوانید: مذاکرات ژنو و فشار داخلی؛ آیا توافق ایران نزدیک است؟
مدیریت بحرانهای ایران
نیویورک تایمز به نقل از مقامات ایرانی گزارش داد که تهران طرحهای احتمالی در صورت جنگ با ایالات متحده یا اسرائیل را آماده کرده است. این طرحها شامل سناریوهای افراطی است که در آن رهبران ارشد، از جمله علی خامنهای، رهبر معظم، میتوانند کشته شوند.
طبق این گزارش، هدف این طرحها تضمین تداوم نظام سیاسی در شرایط استثنایی است. این گزارش همچنین به چندین چهره برجسته در این ساختار ذخیره، از جمله لاریجانی، محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس، و حسن روحانی، رئیس جمهور سابق، اشاره میکند.
این گزارش همچنین نشان داد که گسترش نقش لاریجانی منجر به کاهش قابل توجه حضور اجرایی رئیس جمهور مسعود پزشکیان در مدیریت امور روزمره شده است.
موضوعات مرتبط: بنبست مذاکرات هستهای ایران و آمریکا در سایه تهدید نظامی
در همین راستا، روزنامه فرانسوی فیگارو گزارشی جنجالی منتشر کرد که ادعا میکرد در اوج اعتراضات گسترده در ایران، خامنهای هدف یک تلاش داخلی به رهبری روحانی برای برکناری او از مدیریت بحران قرار گرفته است.
به گفته این روزنامه، روحانی تعدادی از چهرههای سیاسی، از جمله محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه سابق، روحانیون قم و افراد مرتبط با سپاه پاسداران، را برای بحث در مورد ترتیبات رهبری جایگزین گرد هم آورده است. با این حال، این گزارش اظهار داشت که این تلاش تا حدی به دلیل عدم حمایت لاریجانی شکست خورده است.
دفتر روحانی قاطعانه روایت فرانسه را رد کرد و آن را «ساختگی آمریکایی-اسرائیلی» با هدف «ایجاد تردید و نگرانی در افکار عمومی ایران» توصیف کرد.
لاریجانی هیچ اظهار نظر عمومی در مورد هیچ یک از این گزارشها منتشر نکرده است.
موضوعات مهم: افزایش قربانیان اعتراضات ایران به بیش از ۷ هزار نفر
نقش تعیینکنندهای در تصمیمگیری
انتصاب لاریجانی به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی توسط خامنهای پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل انجام شد، در حالی که شورای نگهبان پیش از این او را از نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری رد صلاحیت کرده بود.
سالار ولایتمدار، عضو کمیته امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، اظهار داشت که لاریجانی اکنون نقش تعیینکنندهای در تصمیمگیری ایفا میکند و خاطرنشان کرد که دیدگاه شورای عالی امنیت ملی «محور مدیریت مذاکرات غیرمستقیم با ایالات متحده است و «این مذاکرات کلمه به کلمه توسط این شورا مدیریت میشود.
رسانههای ایرانی گزارشهای روزنامههای آمریکایی و فرانسوی را به طور گسترده بازنشر کردند، اما اکثر آنها از تحلیل عمیق خودداری کردند.
روزنامه محافظهکار فرهیختگان گزارش فرانسه را سناریویی خیالی و سبدی متنوع از دروغهای استراتژیک توصیف کرد و استدلال کرد که چنین روایتهایی با هدف تضعیف انسجام ملی است.
در مقابل، پلتفرم «اقتصاد۲۴» گزارش نیویورک تایمز را به عنوان تصویری از لاریجانی به عنوان یک مدیر بحران که در چندین جبهه، از دیپلماسی هستهای گرفته تا استراتژی منطقهای و برنامهریزی زمان جنگ، فعالیت میکند، توصیف کرد.
با وجود اتکای گزارش به منابع ناشناس، این پلتفرم خاطرنشان کرد که این گزارش نشان دهنده تلاشی از سوی نظام سیاسی ایران برای سازگاری با یک محیط منطقهای خطرناکتر از طریق تقویت هماهنگی داخلی و افزایش آمادگی نهادی است.