منابع آگاه به ایران اینترنشنال گفتند که مجتبی خامنهای، پسر رهبر فقید ایران، علی خامنهای، توسط مجلس خبرگان به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی انتخاب شده است. این تصمیم یکی از مهمترین لحظات تاریخ ایران را رقم میزند، زیرا اولین باری است که قدرت از زمان انقلاب ۱۹۷۹ در درون خانواده منتقل میشود.
مجتبی خامنهای رهبر جدید
مجتبی خامنهای، ۵۵ ساله، با وجود حضور کم در انظار عمومی و غیبت از مناصب رسمی، یکی از تأثیرگذارترین چهرهها در رژیم ایران محسوب میشود. مجتبی دهههاست که از دفتر رهبری کار میکند و به عنوان نگهبان قدرت و واسطه نفوذ در اطراف پدرش خدمت میکند. برخی از تحلیلگران نقش او را با احمد خمینی، پسر بنیانگذار جمهوری اسلامی، روحالله خمینی، مقایسه کردهاند که در سالهای اولیه انقلاب از معتمدان نزدیک و دستیاران کلیدی بود.
کارشناسان نشان میدهند که مجتبی به تدریج در نهادهای سیاسی، امنیتی و مذهبی رژیم نفوذ پیدا کرده است. دکتر اریک مندل، مدیر شبکه سیاست و اطلاعات خاورمیانه، گفت: “مجتبی خامنهای مدتهاست که در پشت صحنه در تهران فعالیت میکند، روابط محکمی با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران برقرار کرده و به یکی از معماران اصلی سرکوب رژیم تبدیل شده است.”
روابط قوی با نهاد امنیتی ایران
قدرت مجتبی از روابط نزدیک او با سپاه پاسداران ناشی میشود. در طول جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰، او در گردان حبیب خدمت میکرد که متشکل از داوطلبانی بود که به شبکههای انقلابی نوظهور متصل بودند و در چندین نبرد بزرگ شرکت داشتند. این روابط، همراه با رفقایش که بعدها رهبران سرویسهای امنیتی و اطلاعاتی ایران شدند، جایگاه او را در نهاد امنیتی تثبیت کرد.
در طول سالها، مخالفان و رقبای سیاسی، مجتبی را به تأثیرگذاری بر انتخابات و هماهنگی سرکوب اعتراضات متهم کردهاند.
صلاحیتهای مذهبی مورد بحث
قانون اساسی ایران تصریح میکند که رهبر باید یک فقیه برجسته فقه اسلامی با جایگاه مذهبی بالا باشد. با این حال، مجتبی یک روحانی ارشد نیست و رتبه آیتالله یا اجتهاد را ندارد. او در حوزه علمیه قم و زیر نظر علمای برجسته محافظهکار تحصیل کرده است، اما فاقد تجربه اجرایی و اداری لازم در قانون اساسی است.
با این وجود، نظام سیاسی ایران زمانی که نخبگان بر سر حمایت از یک نامزد خاص به توافق میرسند، انعطافپذیری تاریخی خود را نشان داده است.
یک جانشینی بحثبرانگیز
انتصاب مجتبی خامنهای احتمالاً انتقادات مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی، که به عنوان یک نظام انقلابی اسلامی تأسیس شده است، به سمت حکومت موروثی حرکت میکند را تشدید خواهد کرد. تحلیلگران این حرکت را با سلطنتها مقایسه کردهاند.
مجتبی پس از دههها حضور در قدرت، اکنون خود را در قلب یکی از بحرانیترین دورههای تاریخ مدرن ایران میبیند، با مسئولیتهای عظیم و نفوذ قابل توجه بر آینده کشور و منطقه.