فعالان حقوق بشر نسبت به گزارشهایی مبنی بر اعدامهای مخفیانه و فراقضایی در ایران هشدار دادهاند که نشان میدهد مقامات ممکن است پس از سرکوب خونین اعتراضات ژانویه گذشته، در حال انتقامجویی از بازداشتشدگان باشند.
گزارشهای محلی که به دلیل سانسور شدید، ناقص و غیرقابل تأیید هستند نشان میدهند که قتلها ممکن است فراتر از حوادث گزارش شده در جریان اعتراضات سراسری ۸ و ۹ ژانویه، زمانی که نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف به روی تظاهرکنندگان آتش گشودند، ادامه داشته باشد.
همچنین بخوانید: اعدامهای مخفیانه در ایران.. تمرکز بر جرائم مواد مخدر ادامه دارد
اعدامهای فراقضایی در ايران
یکی از برجستهترین مواردی که توسط فعالان مطرح شده مربوط به محمد امین عقلی زاده، نوجوانی است که در فولادشهر، مرکز ایران، بازداشت شده است.
به گفته فعالانی که این پرونده را دنبال میکنند، قوه قضائیه در ابتدا دستور آزادی او را با قرار وثیقه صادر کرد، اما چند روز بعد جسد او در حالی که از ناحیه سر مورد اصابت گلوله قرار گرفته بود، به خانوادهاش بازگردانده شد.
در مورد دیگری، جواد مولاوردی در جریان اعتراضات کرج بر اثر اصابت گلوله فلزی مجروح شد، سپس دستگیر و به زندان قزل حصار منتقل “شد، پیش از آنکه خانوادهاش بعداً جسد او را در یک گورستان کشف کنند.
موضوعات مرتبط: اعدامهای مخفی در شیراز؛ ابزار قدرت یا عدالت پنهان؟
این موارد ناظران بینالمللی را بر آن داشته است که هشدارهایی صادر کنند. مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور ایران، گفت که او از نزدیک گزارشهایی را که حاکی از استفاده از اعدامها و مرگها در بازداشت برای ایجاد ترس در میان معترضان است، زیر نظر دارد.
شهادتهای حرفهای، تناقضات روایت رسمی را آشکار میکند
یکی از تکاندهندهترین شهادتهایی که اخیراً به ایران اینترنشنال رسیده، از یک روزنامهنگار در داخل کشور است که گفتگویی با یک کارگر سردخانه در گورستانی در استان تهران را شرح داده است.
این روزنامهنگار در ۲۷ ژانویه با این کارگر ملاقات کرد و او را علیرغم سالها تجربه حرفهای در کار با مردگان، به وضوح متزلزل یافت.
این کارگر توضیح داد که گزارشهای رسمی با برخی از اجساد تحویل داده شده به گورستان مطابقت ندارند.
موضوعات مهم: تشدید مجازات جاسوسی در ایران؛ زمینهسازی برای اعدامهای بیشتر
این کارگر گفت: «آنها جسدی را میآورند که به وضوح کمتر از دو روز پیش کشته شده است، اما میگویند که به دلیل ناشناس بودن، ۱۵ روز در انبار نگهداری شده است.
ما در طول این سالها انواع اجساد را دیدهایم – تصادفات رانندگی، حملات قلبی – میتوانیم تفاوت را تشخیص دهیم. ما میدانیم.»
کارکنان پزشکی قانونی و گورستان معمولاً توانایی تخمین زمان مرگ را بر اساس علائم فیزیکی، حتی بدون تجهیزات آزمایشگاهی، به دست میآورند.
یک سابقه تاریخی که نگرانیها را افزایش میدهد
اهمیت این شهادتها نه تنها در تأثیر عاطفی آنها، بلکه در آنچه در مورد اختلاف بین توضیحات رسمی و شواهد فیزیکی نشان میدهند نیز نهفته است.
این روایتها به تنهایی نمیتوانند یک الگوی سراسری ایجاد کنند، اما آنها، همراه با موارد گزارش شده از مرگ در بازداشت، ترس فعالان را تقویت کردهاند که ممکن است مقامات پیام گستردهتری به معترضان ارسال کنند: اینکه پس از رسیدن اعتراضات به بازداشتگاهها، دیگر تضمینی برای زنده ماندن وجود ندارد.
این ترسها همچنین تحت تأثیر سوابق تاریخی قرار دارند. موارد مستند قتلهای فراقضایی در زندانهای ایران به ویژه پس از انقلاب ۱۳۵۷ و در جریان اعدامهای دسته جمعی ۱۳۶۷ منجر به حساسیت شدید نسبت به هرگونه نشانهای مبنی بر اینکه سرکوب ممکن است بار دیگر از انظار عمومی فراتر رود، شده است.
شواهد جمعآوری شده تاکنون ناقص و متناقض است، اما فعالان حقوق بشر میگویند که برای ایجاد نگرانیهای جدی مبنی بر احتمال وقوع مرگ در بازداشت و اعدامهای خاموش پس از سرکوب اعتراضات کافی است.