ایران روز چهارشنبه، پس از سقوط بیسابقه ارزش پول ملی و خشم عمومی گسترده که منجر به استعفای محمدرضا فرزین، رئیس کل بانک مرکزی شد، عبدالناصر همتی را به عنوان رئیس جدید بانک مرکزی خود منصوب کرد.
روز دوشنبه، ارزش ریال ایران به پایینترین حد خود یعنی ۱.۳۹ میلیون در برابر هر دلار رسید و باعث شد صدها نفر از بازرگانان و مغازهداران، کسب و کارهای خود را تعطیل کرده و در اعتراضات چند روزه در اکثر شهرهای بزرگ شرکت کنند، برخی از آنها در اعتراض به فروپاشی اقتصادی از انجام تراکنشهای مالی خودداری کردند.
همتی به بانک مرکزی بازگشت
خبرگزاری رسمی ایران، ایرنا، گزارش داد که همتی، وزیر سابق اقتصاد، پس از استعفای فرزین در روز دوشنبه، در بحبوحه فشار عمومی برای رسیدگی به بحران مالی، به سمت رئیس کل بانک مرکزی بازگشت.
وضعیت اقتصادی در ایران
اقتصاد ایران با خطر جدی رکود اقتصادی روبهرو است، به طوری که بانک جهانی پیشبینی میکند تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۵، ۱.۷ درصد و در سال ۲۰۲۶، ۲.۸ درصد کاهش یابد. تورم در اکتبر گذشته به بالاترین حد خود در ۴۰ ماه گذشته، یعنی ۴۸.۶ درصد، رسید، در حالی که ارزش ریال در برابر دلار به رکورد جدیدی رسید.
برای اطلاع، ارزش ریال در برابر دلار در زمان امضای توافق هستهای ۲۰۱۵ که تحریمهای بینالمللی را در ازای محدودیتهای سختگیرانه بر برنامه هستهای ایران لغو کرد، ۳۲۰۰۰ ریال بود. این توافق پس از خروج یکجانبه ایالات متحده از آن در سال ۲۰۱۸، فروپاشید.
بازارها همچنین به دلیل تنشهای منطقهای، از جمله جنگ ۱۲ روزه بین ایران و اسرائیل در ژوئن گذشته، و احتمال رویارویی گستردهتر با ایالات متحده، دچار اضطراب هستند.
در ماه سپتامبر، سازمان ملل متحد از طریق مکانیسم «بازگشت سریع» تحریمهای هستهای علیه ایران را بازگرداند، داراییهای ایران در خارج از کشور را مسدود کرد، معاملات تسلیحاتی را متوقف کرد و تحریمهای مربوط به برنامه موشکهای بالستیک ایران را اعمال کرد.
پیشینه عبدالناصر همتی
همتی، ۶۸ ساله، پیش از این از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱ به عنوان رئیس کل بانک مرکزی ایران خدمت کرده بود. او همچنین به عنوان یک اصلاحطلب مستقل در انتخابات ریاست جمهوری ایران شرکت کرد و سوم شد.
با این حال، او بدون هیچ توضیح رسمی توسط شورای نگهبان از انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۴ رد صلاحیت شد، در حالی که گمانهزنیهایی مطرح شد مبنی بر اینکه، این تصمیم با تمایل علی خامنهای، رهبر ایران، برای حمایت از نامزدهای وفادار به محافظهکاران همسو است، مطرح شد.
همتی پیش از این در مارس ۲۰۲۵ با انتقاد مجلس در مورد سوء مدیریت بانک مرکزی و سیاستهایی که ریال را در برابر ارزهای خارجی تضعیف میکرد، روبرو شد.
اکنون، او در بحبوحه یک بحران اقتصادی شدید بازگشته است، و به گفته فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در پلتفرم اكس انتظار میرود که بر کنترل تورم، تقویت ریال و رسیدگی به سوء مدیریت بانکی تمرکز کند.