مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، در پاسخی آشکار به درخواست دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا برای رهبری جدید در ایران، هشدار داد که هرگونه حمله به رهبر معظم انقلاب، اعلان جنگ تلقی خواهد شد.
این تشدید تنشها در حالی رخ داد که دسترسی به اینترنت در برخی از مناطق ایران تا حدی برقرار شده بود، اما پس از ده روز انزوای تقریباً کامل از جهان، دوباره قطع شد.
حمله به رهبر انقلاب
سازمانهای حقوق بشری گفتند که قطعی اینترنت برای سرپوش گذاشتن بر سرکوب خونین اعتراضاتی که هزاران کشته بر جای گذاشت، مورد استفاده قرار گرفته است.
این تظاهرات در اواخر دسامبر، با خشم ناشی از وخامت شرایط اقتصادی، آغاز شد و به سرعت به چیزی تبدیل شد که به عنوان جدیترین چالش برای رهبری ایران در سالهای اخیر توصیف شد.
با این حال، اعتراضات پس از سرکوب امنیتی وحشیانهای که توسط سازمانهای حقوق بشری به عنوان «قتل عام» توصیف شده است و تحت پوشش قطعی ارتباطات که از ۸ ژانویه آغاز شد، انجام شد، فروکش کرد.
در مقابل، مقامات ایرانی مدعی شدند که تظاهرات در ابتدا مسالمتآمیز بود و سپس به «شورش» تبدیل شد و ایالات متحده و اسرائیل را به تحریک آنها متهم کردند.
ترامپ که در جنگ ۱۲ روزه علیه ایران در ژوئن گذشته در کنار اسرائیل جنگید، بارها تهدید کرده بود که در صورت ادامه کشتار معترضان، اقدام نظامی بیشتری انجام خواهد داد. اگرچه به نظر میرسید واشنگتن عقبنشینی کرده است، اما ترامپ در مصاحبهای با پولیتیکو به حمله به علی خامنهای، رهبر ایران، بازگشت و گفت: “وقت آن رسیده که به دنبال رهبری جدید در ایران باشیم”، و خامنهای را مردی بیمار که باید کشورش را به درستی اداره کند و کشتار مردم را متوقف کند توصیف کرد.
تظاهرات در همبستگی
رئیس جمهور ایران از طریق پلتفرم اكس پاسخ داد و گفت: “حمله به رهبر بزرگ کشورمان معادل یک جنگ تمام عیار با ملت ایران است”.
در حالی که رهبران واشنگتن و تهران اظهارات تندی رد و بدل میکنند، مقامات ایرانی معتقدند که آرامش به خیابانها بازگشته است. به گزارش خبرنگاران خبرگزاری فرانسه، نیروهای امنیتی مجهز به خودروهای زرهی و موتورسیکلت در مرکز تهران دیده شدند.
در همین حال، مدارس روز یکشنبه پس از یک هفته تعطیلی بازگشایی شدند. پزشکیان همچنین در جلسه هیئت دولت اعلام کرد که به دبیر شورای عالی امنیت ملی توصیه کرده است که محدودیتهای اینترنت را در اسرع وقت لغو کند.
کاربران از بازگشت نسبی سرویسهای واتساپ و از سرگیری تماسهای بینالمللی خروجی از روز سهشنبه، علاوه بر بازگشت پیامکها در روز شنبه، خبر دادند. در همین حال، خبرگزاری فارس گزارش داد که مدیرعامل ایرانسل، دومین اپراتور بزرگ تلفن همراه کشور، به دلیل عدم رعایت دستور قطع اینترنت دولت، برکنار شد.
در سطح بینالمللی، تظاهرات در همبستگی با معترضان ایرانی در چندین شهر از جمله برلین، لندن و پاریس ادامه یافت. علیرغم محدودیتها، اطلاعات همچنان از داخل کشور به بیرون درز میکرد و گزارشهایی از نقض جدی حقوق بشر وجود داشت.
عفو بینالملل اعلام کرد که در روزهای اخیر دهها ویدیو و شهادت را که قتل عام معترضان توسط نیروهای امنیتی را مستند کرده است، تأیید کرده است.
سازمان حقوق بشر ایران مستقر در نروژ نیز اعلام کرد که بر اساس منابع درون سیستم بهداشت، روایتهای شاهدان عینی و منابع مستقل، مرگ ۳۴۲۸ معترض را به دست نیروهای امنیتی مستند کرده است و هشدار داد که تعداد واقعی میتواند بسیار بیشتر باشد.
با ادامهی سکوت رسانهای، تأیید مستقل تعداد قربانیان دشوار است، زیرا مقامات ایرانی آمار رسمی کشتهشدگان را منتشر نکردهاند. برآوردهای دیگر نشان میدهد که تعداد کشتهشدگان میتواند از ۵۰۰۰ نفر فراتر رود و شاید حتی به ۲۰۰۰۰ نفر برسد، در حالی که کانال اپوزیسیون ایران اینترنشنال، مستقر در خارج از کشور، به نقل از منابع عالیرتبهی دولتی و امنیتی گزارش داد که حداقل ۱۲۰۰۰ نفر در جریان اعتراضات کشته شدهاند.