چین با افزایش واردات نفت خام روسیه به جای نفت ایران، در تلاش است تا اختلال در عرضه نفت ونزوئلا را جبران کند، اگرچه تهران تخفیفهای قیمتی بیشتری به خریداران ارائه میدهد که نشان میدهد پکن ثبات عرضه را بر ملاحظات قیمتی اولویت میدهد.
طبق دادههای شرکت ردیابی کالا کپلر، میانگین تخلیه روزانه نفت ایران در بنادر چین در این ماه حدود ۱.۱۳۸ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با ژانویه تقریباً ۱۱۵۰۰۰ بشکه در روز کاهش یافته است. دادههای جداگانهای از ورتکسا نشان داد که خرید نفت خام ایران توسط چین به حدود ۱.۰۳ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است که حدود ۲۲۰۰۰۰ بشکه در روز کمتر از ماه قبل است.
همچنین بخوانید: بازار نفت جهانی با ریسک جنگ و اختلال عرضه صعود کرد
واردات نفت روسیه
این بحران پس از محاصره دریایی تانکرهای نفت ونزوئلا و دستگیری نیکولاس مادورو، رئیس جمهور سابق ونزوئلا توسط نیروهای آمریکایی در ۳ ژانویه آغاز شد که باعث اختلال در حمل و نقل به چین و توقف موقت خرید برخی از پالایشگاههای چینی شد.
دادهها نشان میدهد که نفت روسیه به سرعت این شکاف را پر کرد، به طوری که واردات نفت خام روسیه توسط چین در این ماه به طور متوسط به ۲.۰۷ میلیون بشکه در روز افزایش یافت که نسبت به ژانویه ۳۷۰ هزار بشکه در روز افزایش نشان میدهد. این افزایش تقریباً معادل صادرات معمول ونزوئلا به چین در سال ۲۰۲۵ است که نشان دهنده جایگزینی تقریباً کامل است.
موضوعات مرتبط: افزایش قیمت نفت با تشدید تنش آمریکا و ایران در خلیج عرىى بزرگ
تخفیفها کافی نیست
کاهش عرضه ایران در حالی رخ میدهد که گزارشهایی مبنی بر ارائه تخفیفهای ۱۰ تا ۱۱ دلاری برای هر بشکه نفت خام سبک تهران، تقریباً ۱۶ درصد کمتر از قیمت پایه – تخفیفهایی نزدیک به تخفیفهای ارائه شده توسط روسیه – منتشر شده است.
با این حال، به نظر میرسد پکن بیشتر نگران ثبات عرضه است، به ویژه با توجه به عدم قطعیت پیرامون ایران به دلیل مذاکرات هستهای جاری و احتمال تشدید درگیری نظامی. این امر اتکا به مسکو را از نظر تجاری به گزینهای کمخطرتر تبدیل میکند.
موضوعات مهم: توقیف سه نفتکش در آبهای دریای عرب در عملیات هند
نقش پالایشگاههای مستقل چینی
خریداران اصلی نفت ایران و ونزوئلای تحریمشده، پالایشگاههای کوچک و مستقل چینی هستند که به عنوان “تیپات” شناخته میشوند و حدود 20 درصد از کل واردات نفت خام چین را تشکیل میدهند. برخلاف شرکتهای بزرگ دولتی، این پالایشگاهها فاقد ذخایر استراتژیک قابل توجهی هستند و همین امر آنها را در برابر هرگونه اختلال ناگهانی در عرضه آسیبپذیرتر میکند.
ریسکهای ژئوپلیتیکی
چین همچنین به طور فزایندهای نگران تنشهای منطقهای است، زیرا تقریباً یک پنجم مصرف نفت جهان از تنگه هرمز عبور میکند، تنگهای که ایران بارها تهدید به بستن آن در صورت وقوع جنگ گستردهتر کرده است.
سال گذشته، ایالات متحده ۸۴ درصد از نفتکشهای حامل نفت ایران را تحریم کرد که منجر به کاهش حمل و نقل به چین در ماههای پایانی سال شد، روندی نزولی که پیشبینی میشود تا سال ۲۰۲۶ ادامه یابد.
علاوه بر این، دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، فرمان اجرایی وضع تعرفه ۲۵ درصدی بر شرکای تجاری ایران را امضا کرد، تهدیدی که پکن به سختی میتواند آن را نادیده بگیرد، زیرا انتظار میرود صادرات چین به ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ از ۴۰۰ میلیارد دلار فراتر رود.