تاجران و منابع محلی میگویند بندر کوچک خصب در شبهجزیره مسندم عمان، بعد از مختل شدن راههای دریایی سنتی امارات، حالا یکی از مسیرهای جایگزین ایران شده تا محدودیتهای دریایی تنگه هرمز را دور بزند.
قبل از شروع درگیری بین آمریکا، اسرائیل و ایران، خصب بیشتر برای ایرانیها حکم مرکزی برای قایقهای تندرو و تجارتهای غیررسمی میان عمان و جنوب ایران را داشت، جایی که قایقهایی به اسم “شوتی” همه جور کالا و محموله قاچاق را جابهجا میکردند.
خصب عمان
وقتی در ایران از “شوتی” حرف میزنند، منظور همین قایقهای تندروییست که بارهای قاچاق یا بدون مالیات را کیلومترها در دریا جابهجا میکنند؛ قایقهایی که مسیر خصب تا بنادر ایرانی مثل قشم را دائم میروند و برمیگردند.
سالها این مسیر بیشتر برای قاچاق سیگار، الکل، یا حشیش بین ایران و عمان معروف بود. در عوض، کالاهای مصرفی و وسایل لوکس از عمان میآمد و سر از بازار ایران درمیآورد.
خصب درست نزدیکی ورودی تنگه هرمز قرار دارد؛ حدود ۳۵ کیلومتر با سواحل ایران فاصله دارد، و بخاطر همین موقعیت خاص جغرافیایی، بعد از محدودیتهای تحمیلی روی کشتیرانی ایران، هر روز مهمتر میشود.
حالا که بعضی مسیرهای اصلی روی کشتیهای مربوط به ایران بسته شده، خصب از یک بندر محلی به یک نقطه استراتژیک و جایگزین برای عبور کالاها به ایران تبدیل شده.
این روزها کار به این شکل پیش میرود: بازرگانها توضیح میدهند اجناس واردی از امارات، اول با کشتیهایی که پرچم غیرایرانی دارند وارد خصب میشود. بعد بار، دوباره سوار کشتیهای ایرانی شده و به سمت بنادر کوچکتر ایران که معمولاً دور از چشم ناظران هستند، ارسال میشود.
دور زدن تحریمهای دریایی ایران
هسته اصلی این ماجرا لندینگ کرافتهایی هستند که میتوانند در آبهای کمعمق حرکت کنند، به اسکلههای کوچک برسند و گاهی صدها تُن بار یا حتی وسیله نقلیه را هم ببرند.
محصولاتی که از این مسیر وارد ایران میشود، از خودرو و قطعات یدکی گرفته تا لوازم مصرفی، وسایل خانه، مواد شوینده و حتی برخی محصولات نفتی را شامل میشود.
با این همه، واردات از این مسیر جدید هزینهها را حسابی بالا برده. فعالان اقتصادی میگویند هزینه حمل کالا از خصب تقریباً شش برابر مسیر سنتی امارات تا خرمشهر است.
باز هم، چون گزینههای زیادی برای تجارت باقی نمانده، خیلی از شرکتهای ایرانی مجبور شدند به همین مسیر راضی باشند تا چرخ کسبوکارشان نایستد.
حتی بعضی مسؤولان ایران هم حالا به افزایش وابستگی به بنادر عمان اشاره میکنند. مثلاً رئیس اتاق بازرگانی بوشهر تأیید کرده بعد از خلل در مسیرهای سنتی، بنادری مثل خصب، صحار، شناص و مسقط به گزینههای اصلی حمل و نقل کالا بدل شدهاند.
مسؤولان محلی در استان هرمزگان هم از برنامههایی صحبت میکنند برای اینکه واردات کالاهای اساسی از عمان به ایران از راه حمل با قایق، به شکلی قانونی صورت بگیرد.
در شبکههای اجتماعی، شرکتهای ایرانی ویدیوهایی منتشر کردهاند که روند حمل بار از طریق خصب را نشان میدهد. آنها این مسیر را راه جدیدی برای واردات، حتی در شرایط جنگ و محدودیتهای شدید، معرفی میکنند.
در نهایت، این مسیر جدید شاید نشان بدهد ایران چطور، زیر فشار، هنوز راهی برای ادامه تجارت پیدا میکند؛ اما همین ماجرا هم نشان میدهد چقدر ناچار شده مسیرهای طولانیتر و گرانتر و پرریسکتری را انتخاب کند تا تجارتش سرپا بماند.