چندین کارشناس فاش کردهاند که آتشبس بین ایران و ایالات متحده، دری را برای تشدید درگیریهای سیاسی در داخل تهران گشوده است. اختلافات عمومی در مورد سانسور رسانهها، مذاکرات با واشنگتن و آینده رژیم پدیدار شده است که نشاندهنده بحث گستردهتری در مورد چگونگی تضمین بقای جمهوری اسلامی پس از جنگ است.
روزهای پس از توقف خصومتها، شاهد اختلافات غیرمعمولی در نهادهای حکومتی بودیم. صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، پخش مصاحبه ضبط شده با محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس، را در حالی که او در مورد داراییهای مسدود شده ایران در خارج از کشور صحبت میکرد، متوقف کرد. این امر باعث اتهامات سانسور شد، اگرچه صدا و سیما هرگونه انگیزه سیاسی را رد کرد و اظهار داشت که قرار بوده مصاحبه در دو بخش پخش شود.
قلعهنویی: تمرکز کلید موفقیت ایران مقابل مصر است
آتشبس ایران و آمریکا
در تحولی دیگر، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در جریان سفر خود به کربلا با شعارهای مخالفت تندروها روبرو شد که به روند مذاکرات با ایالات متحده اعتراض داشتند. در همین حال، چهرههای نزدیک به رژیم آشکارا شروع به بحث در مورد مسائلی کردهاند که تا همین اواخر، تابوهای سیاسی محسوب میشدند.
الکس وطنکا، محقق موسسه خاورمیانه، معتقد است که جنگ، رژیم ایران را مجبور به ارزیابی مجدد محاسبات خود کرده است. او توضیح میدهد که رهبری اکنون متوجه شده است که مدل قبلی دیگر نمیتواند بقای آن را تضمین کند و بحث فعلی کمتر در مورد اصلاحات و بیشتر در مورد چگونگی حفظ قدرت و جلوگیری از تکرار وقایع گذشته است.
بهنام بن طالبلو، مدیر برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها، به نوبه خود معتقد است که رژیم ایران در تلاش است تا بدون کنار گذاشتن مبانی ایدئولوژیک خود، با شرایط در حال تغییر سازگار شود. او تأکید میکند که هرگونه تغییر احتمالی بیشتر در مورد حفظ امتیازات قدرت خواهد بود تا نشان دهنده یک تحول سیاسی واقعی.
با این حال، شهرام خلدانی، مورخ، نسبت به اینکه این اختلافات نشاندهنده گسست از گذشته باشد، ابراز تردید کرد و استدلال کرد که اختلافات بین جناحهای رژیم تاکتیکی است و نه اساسی. با این حال، او هشدار داد که رقابت فزاینده بین مراکز قدرت میتواند به درگیری داخلی آشکار تبدیل شود و انسجام رژیم را تهدید کند.
کارشناسان نتیجه میگیرند که بحث در تهران از پیامدهای فوری جنگ فراتر رفته و به بحثی در مورد آینده جمهوری اسلامی و سازوکارهای آن برای بقا در مواجهه با چالشهای داخلی و خارجی تبدیل شده است.