کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» حالا وارد صد و بیست و چهارمین هفته خودش شده. در همین روزها، نهادهای حقوق بشری گزارش دادهاند که شش زندانی را در زندانهای رشت، خرمآباد، کرمان و اصفهان اعدام کردهاند. سیاوش افراشته، ۲۷ سال داشت و جوانترینشان بود، و دستکم دو نفر از این اعدامشدهها بچه داشتند.
سازمان حقوق بشر ایران از اعدام سیاوش افراشته خبر داد؛ میگوید شنبه ۱۶ خرداد در زندان لاکان رشت حکم را اجرا کردند. یک منبع مطلع گفته: سه سال پیش او را با اتهام مواد مخدر گرفتند، بعد دادگاه انقلاب حکم اعدام داد.
خانواده افراشته چند سال تلاش کردند حکم اعدام را به حبس تغییر بدهند. حتی بیست روز قبل از اجرا، مسئولان دادگاه شفاهی به خانواده گفته بودند که کارهای اداری تغییر حکم دارد پیش میرود و مجازات اعدام لغو خواهد شد. ولی درست وقتی که خانواده واقعا امیدوار بود، ناگهان حکم را اجرا کردند و همه امیدشان نابود شد.
موضوعات مرتبط: هشدار قالیباف به ترامپ.. تهدید و تنش بر سر هرمز
افزایش اعدامها در ایران
در کرمان، ابوذر نگارستانی را کشتند؛ بعضی منابع اسمش را ابوذر محمدحسینپور نوشتهاند. سازمان ههنگاو گزارش داده که او هم به اتهام قتل عمد به قصاص محکوم شده بود. هنوز اطلاعاتی از پروندهاش، بازداشت و دفاعیاتش نداریم.
سه نفر دیگر را بامداد چهارشنبه ۱۳ خرداد در زندان دستگرد اصفهان اعدام کردند. محمدقاسم عبدهوند (۳۳ ساله) و رحیم قنبری (۳۸ ساله)، هر دو اهل مسجدسلیمان، دو سال پیش در یک پرونده مشترک مواد مخدر بازداشت شدند و حکم اعدام گرفتند.
در خرمآباد هم، نورمراد فلاحنژاد ۴۸ ساله و پدر سه بچه را اعدام کردند. گزارش هرانا میگوید اهل خرمآباد بود و بیش از چهار سال و هشت ماه زندان بود. منابع حقوق بشری میگویند به اتهام قتل عمد به قصاص محکوم بوده، اما درباره دادگاهش هیچ جزئیات مستقلی نداریم–کی وکیل داشته، دفاعیات چه بوده، هیچ چیز.
فرخ امجدی، اهل خمینیشهر و ۴۶ سال داشت، پدر دو بچه، همان روز در دستگرد اصفهان اعدام شد. چهار سال را در زندان گذرانده بود و اتهامش هم مواد مخدر بود.
از این شش زندانی، فقط نام و سن و شهر و اتهامشان معلوم است؛ نه متن حکم، نه اسناد دادگاه، نه جزئیات وکیل یا روند بازجویی یا دادرسی عادلانه، هیچ چیز منتشر نشده.
نهادهای حقوق بشری بارها هشدار دادهاند دادگاههای انقلاب شفافیت ندارند و گزارشهای زیادی هست که متهمها در این دادگاهها حتی به وکیل دسترسی محدود دارند یا حق دفاعشان رعایت نمیشود.
اعتصاب غذا
بر اساس استانداردهای جهانی، کشورهایی که هنوز حکم اعدام دارند باید فقط برای «جدیترین جرایم» – یعنی قتل عمد – از آن استفاده کنند. کارشناسان سازمان ملل بارها گفتهاند جرایم مواد مخدر از این تعریف خارجاند و حکم اعدام برای این موارد، با حق حیات در تضاد است.
در چنین وضعیتی خبر اعدام این شش نفر همزمان با ادامه کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» منتشر شد. این کارزار از بهمن ۱۴۰۲ شروع شده، توسط گروهی از زندانیان سیاسی، و حالا به دهها زندان در ایران رسیده.
شرکتکنندگان هر سهشنبه با اعتصاب غذا، بدون توجه به نوع اتهام یا گرایش محکومان، با اعدام مخالفت میکنند. اینها اعدام را مجازاتی غیرقابل جبران و ابزاری برای گسترش ترس در جامعه میدانند و خواهان توقف و لغو کامل آن هستند.
در بیانیههای کارزار بارها نوشتهاند که مخالفت با اعدام فقط محدود به زندانیان سیاسی نیست–حق حیات باید برای همه باشد، حتی متهمان قتل یا مواد مخدر.
این نکته مهم است چون بیشتر اعدامها در ایران مربوط به پروندههای مواد مخدر و قصاص است، نه سیاسی؛ و قربانیهای این احکام اغلب از اقشار محروم جامعهاند، کسانی که صدایشان به رسانهها نمیرسد.
این هفته کارزار اعلام کرده زندانیان ۵۶ زندان کشور در اعتصاب غذا شرکت کردند؛ حرکتی که حالا یکی از گستردهترین اعتراضهای منظم زندانیان در ایران علیه اعدام محسوب میشود.
در همین حال، سازمان حقوق بشر ایران میگوید در سال ۲۰۲۵ دستکم ۱۶۳۹ نفر در ایران اعدام شدهاند؛ ۶۸ درصد بیشتر از سال قبل و بالاترین آمار از سال ۱۹۸۹ تاکنون.
حدود ۷۹۵ اعدامشده، یعنی نصف کل، در پروندههای مواد مخدر بودند؛ که نسبت به سال گذشته ۵۸ درصد رشد داشته.
از این اعدامها، بیش از ۹۳ درصد بدون اطلاعرسانی رسمی حکومت ثبت شدهاند؛ فقط تعداد کمی را حکومت صراحتاً اعلام کرده.
ایران بعد از چین، دومین کشور جهان از نظر تعداد اعدام است. ولی چون آمار چین مخفی است، ایران بین کشورهایی که میشود مستنداتشان را ثبت کرد، بالاترین میزان اجرای حکم مرگ را دارد.
اعدام سیاوش افراشته، نورمراد فلاحنژاد، ابوذر نگارستانی، محمدقاسم عبدهوند، رحیم قنبری و فرخ امجدی، شش نام تازه به فهرست بلند اعدامشدگان اضافه کرد–فهرستی که پشت هر عددش، زندگی یک انسان، یک خانواده چشمانتظار و آیندهای نابودشده پنهان است.