مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، اعلام کرد که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، را مأمور پیگیری مذاکرات منصفانه و متوازن با ایالات متحده کرده است. این اولین نشانه آشکار تهران از تمایلش برای گفتگو، علیرغم تنشهای مداوم با واشنگتن، است.
این اعلام چند روز پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، ایران را به دلیل سرکوب وحشیانه اعتراضات مردمی در شهرهای ایران که طبق گزارشهای حقوق بشر منجر به کشته شدن هزاران تظاهرکننده شده است، تهدید به اقدام نظامی کرد.
مذاکره با آمریکا
تنشها در زمین نیز تشدید شد و نیروهای آمریکایی یک پهپاد ایرانی را که در حال نزدیک شدن به یک ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه بود، سرنگون کردند. ایالات متحده همچنین گزارش داد که قایقهای تندروی ایرانی تلاش کردند یک کشتی تجاری با پرچم آمریکا را در تنگه هرمز رهگیری کنند. ایران بلافاصله هیچ اظهار نظر رسمی در مورد این حوادث منتشر نکرد.
با وجود این وقایع، این تحولات امیدها برای مذاکرات بین دو طرف را از بین نبرده است. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت که استیو ویتکوف، فرستاده ویژه رئیس جمهور ترامپ، قصد دارد این هفته با مقامات ایرانی در ترکیه مذاکره کند.
او افزود: “رئیس جمهور ترامپ همیشه دیپلماسی را در اولویت قرار داده است، اما واضح است که برای تحقق این امر، به یک شریک مشتاق نیاز است و این همان چیزی است که فرستاده ویژه قصد بررسی و بحث در مورد آن را دارد”.
تغییر به سمت مذاکرات
این تغییر به سمت مذاکرات، گامی مهم برای رئیس جمهور اصلاح طلب، پزشکیان، است که در هفتههای اخیر به ایرانیان هشدار داده است که ناآرامیهای کشور از کنترل او خارج شده است.
همچنین نشان میدهد که او حمایت آیت الله علی خامنهای، رهبر معظم انقلاب، را که پیش از این هرگونه مذاکره با واشنگتن را رد کرده بود، به دست آورده است.
به گفته یک مقام ترک که نخواست نامش فاش شود، ترکیه در پشت صحنه برای میانجیگری مذاکرات بین واشنگتن و تهران تلاش میکند و آنکارا آماده میزبانی جلسات و حمایت از این روند است. همچنین از وزرای امور خارجه قطر، عمان، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و پاکستان دعوت شده است تا در صورت برگزاری مذاکرات، در این مذاکرات شرکت کنند.
وزیر امور خارجه ایران روز سهشنبه با همتایان خود در قطر، ترکیه، عمان و کویت تلفنی صحبت کرد، بدون اینکه مکان احتمالی جلسات را مشخص کند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، توضیح داد که انتظار میرود مذاکرات در روزهای آینده برگزار شود و کار بر روی جزئیات ادامه دارد.
این سوال که آیا توافق بین ایران و ایالات متحده امکانپذیر است یا خیر، همچنان پابرجاست، به ویژه پس از آنکه رئیس جمهور ترامپ برنامه هستهای ایران را در فهرست خواستههای هرگونه مذاکرات آینده قرار داد، در حالی که اسرائیل همچنان نسبت به تلاشهای ایران برای احیای پروژه هستهای خود هشدار میدهد.