همزمان با بمباران بخشهایی از پایتخت ایران، جمعیت زیادی بعدازظهر دوشنبه در میدان انقلاب نمادین تهران گرد هم آمدند و با مجتبی خامنهای، رهبر جدید، بیعت کردند.
تظاهرکنندگان بنرها و تصاویری از پدرش، علی خامنهای، رهبر سابق، که در حمله مشترک آمریکا و اسرائیل کشته شد، حمل میکردند و سپس تصویر جدیدی از پسر و جانشین او را به نمایش گذاشتند. رسانههای دولتی صحنههای مشابهی را از شهرهای دیگر پخش کردند که در آن شرکتکنندگان شعارهایی از جمله «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» را زیر نظر نیروهای امنیتی سر میدادند.
همچنین بخوانید: در میانه جنگ.. مجتبی خامنهای رهبر جدید ایران شد
ترس و تردید در ایران
با این حال، این صحنهها در تضاد کامل با آنچه تنها نه روز قبل رخ داده بود، قرار داشت، زمانی که ایرانیان برای جشن گرفتن ترور خامنهای به خیابانها آمدند و خشم گسترده خود را از سه دهه حکومت او ابراز کردند، حکومتی که مخالفان آن را به سرکوب خونین و کشته شدن هزاران معترض در جریان تظاهرات ضد دولتی متهم میکنند.
ساعاتی پیش از اعلام انتصاب رهبر جدید در عصر یکشنبه، ویدیوهایی در رسانههای اجتماعی منتشر شد که نشان میداد مردم تهران شعار «مرگ بر مجتبی» سر میدهند.
با وجود قطعی مداوم اینترنت که از روز اول جنگ توسط مقامات اعمال شد، برخی از ایرانیان موفق به ارسال پیام به خارج از کشور شدند. نیما، دانشجوی ۲۱ ساله اهل مشهد، زادگاه خامنهای، گفت: «مردم اکنون منتظرند ببینند که آیا ترامپ او را ترور خواهد کرد یا خیر، پس از آنکه او گفته بود اگر رهبر بعدی را دوست نداشته باشد، ممکن است او را بکشد.»
موضوعات مرتبط: مجتبی خامنهای رهبر جدید ایران.. انتقال قدرت تاریخی در خانواده
رهبر جدید با روابط قوی با سپاه پاسداران
مجتبی خامنهای، ۵۶ ساله، سالهاست که چهرهای کمسروصدا باقی مانده است، اما روابط نزدیکی با سپاه پاسداران ایران دارد و پیش از این به نظارت بر شبهنظامیان بسیج متهم شده است.
رهبر جدید کمتر در ملاء عام ظاهر شده و هنوز سخنرانی رسمی برای ملت ایراد نکرده است. نیما میگوید مجتبی حداقل به یک چیز معروف است:
«او به دلیل روابط قویاش با بسیج و سپاه پاسداران، دو نهاد امنیتی که عمدتاً تحت کنترل او بودند، از پدرش تندروتر است.»
اخبار مهم: عراقچی: مذاکره با آمریکا منتفی است؛ تنشها نفت جهان را تحت تأثیر قرار داد
رسانههای دولتی گزارش دادند که حمله ۲۸ فوریه به مجتمع رهبری که منجر به کشته شدن پدرش، که ۳۷ سال بر ایران حکومت کرده بود، شد، چندین عضو خانواده او، از جمله همسر و پسر مجتبی، را نیز کشت. همچنین شایعاتی مبنی بر زخمی شدن او در این حمله وجود دارد.
ترس از دوران سرکوب بیشتر
برخی از ایرانیان معتقدند که کشور ممکن است تحت رهبری او به سمت یک دوران امنیتی سرکوبگرانهتر پیش برود. نیما میگوید: «اگر او زنده بماند، فضا سرکوبگرانهتر و تحت کنترل دستگاه امنیتی خواهد شد.»
در همین حال، مقامات علیرغم جنگ جاری، به سرکوب گسترده امنیتی ادامه میدهند. دادستان کل ایران به شهروندان خارج از کشور هشدار داده است که هرگونه همکاری با ایالات متحده یا اسرائیل میتواند منجر به مصادره اموال آنها یا حتی اعدام آنها با طناب دار شود.
فرزاد، یک معترض ۲۶ ساله از غرب تهران، گفت که نیروهای رژیم به مدت ۲۴ ساعت در خیابانها گشتزنی میکردند و شعارهای مذهبی سر میدادند. وی افزود: «آنها پس از کشته شدن خامنهای و اعضای خانوادهاش به شدت عصبانی به نظر میرسند.»
فرزاد معتقد است که انتخاب مجتبی خامنهای با هدف ارسال پیامی به دونالد ترامپ مبنی بر اینکه رژیم ایران «عقبنشینی نخواهد کرد» انجام شده است، و این نشان میدهد که این درگیری میتواند برای مدتی ادامه یابد.
میان تداوم و انتقاد
حامیان رژیم، ظهور مجتبی را ادامه رویکرد پدرش میدانند. یک تصویر دیجیتالی که در کانالهای طرفدار دولت پخش میشود، علی خامنهای را در حال دادن پرچم ایران به پسرش نشان میدهد، حرکتی نمادین از انتقال قدرت.
در جریان یک تجمع طرفدار دولت، زهرا میرباقری، دانشجوی ۲۱ ساله، گفت که انتصاب او «سیلی به صورت دشمنان ما بود که فکر میکردند رژیم پس از مرگ پدرش سقوط خواهد کرد.»
در مقابل، منتقدان خاطرنشان میکنند که رژیمی که از انقلاب ۱۹۷۹ علیه سلطنت سرچشمه گرفته، اکنون به فساد، سوء مدیریت و سرکوب متهم است.
یکی از فعالان در تهران با تمسخر وضعیت جدید، وفاداری خود را به «ولیعهد» اعلام کرد و گفت: «زنده باد پادشاه… چه کسی انتظار داشت که عملیات خشم حماسی به یک شکست حماسی تبدیل شود که سلطنت را به ایران بازمیگرداند؟»