مقامات آمریکایی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا برخی از پلتفرمهای ارز دیجیتال در بحبوحه رشد سریع فعالیت ارزهای دیجیتال در ایران، به مقامات ایرانی در دور زدن تحریمها کمک کردهاند یا خیر.
برآوردهای TRM Labs و Chainalysis نشان میدهد که تراکنشهای ارز دیجیتال در ایران در سال گذشته بین ۸ تا ۱۰ میلیارد دلار بوده است که شامل گروههای مرتبط با دولت و سرمایهگذاران عادی میشود.
پلتفرمهای ارز دیجیتال ایرانی
وزارت خزانهداری ایالات متحده در حال بررسی این موضوع است که آیا این پلتفرمها انتقال وجه، دسترسی به ارز خارجی یا خرید کالا را در حین دور زدن تحریمها تسهیل کردهاند یا خیر، بدون اینکه نام پلتفرمهای تحت بررسی را فاش کند.
کیف پولهای ارز دیجیتال در ایران در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۷.۸ میلیارد دلار رسید که نشاندهنده افزایش نسبت به سالهای گذشته است و پیشبینی میشود فعالیت در سال ۲۰۲۴ به ۱۱.۴ میلیارد دلار افزایش یابد.
نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد در مورد تحقیقات جاری اظهار نظری نکرده است.
صندوق بینالمللی پول خاطرنشان میکند که نقش ارزهای دیجیتال در سطح جهانی همچنان محدود است، اما میتواند در کشورهایی با ارزهای ضعیف، مانند ایران که به شدت به درآمدهای نفتی متکی است و در سال ۲۰۲۳ به ۵۳ میلیارد دلار رسید، رشد کند.
ایران با بحرانهای متعددی از جمله درگیری با اسرائیل و حملات به سایتهای هستهای خود روبرو است.
سیاست سختگیرانهای
در همین حال، دولت ایالات متحده تحریمهای جدیدی را علیه افراد مرتبط با شبکههای مالی مرتبط با نهادهای تحریمشده ایرانی اعمال کرده است.
محققان به دلیل ماهیت نسبتاً ناشناس تراکنشهای ارزهای دیجیتال، با چالشهای قابل توجهی در ردیابی آنها روبرو هستند و شناسایی طرفهای درگیر را دشوار میکند.
تخمینها در مورد سهم فعالیتهای ارزهای دیجیتال مرتبط با نهادهای دولتی در مقابل سرمایهگذاران انفرادی متفاوت است.
نشان میدهد که نیمی از حجم تراکنشهای سال گذشته به سپاه پاسداران انقلاب ایران مرتبط بوده است، در حالی که TRM Labs تخمین میزند که ۹۵٪ از آنها از سرمایهگذاران خرد سرچشمه گرفته است.
آزمایشگاههای TRM بیش از ۵۰۰۰ آدرس کیف پول مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب را شناسایی کرده و تخمین زده است که این گروه از سال ۲۰۲۳ نزدیک به ۳ میلیارد دلار ارز دیجیتال منتقل کرده است.
شرکت تحقیقاتی بلاکچین گزارش داد که بانک مرکزی ایران در سال ۲۰۲۵ بیش از ۵۰۷ میلیون دلار به عنوان بخشی از استراتژی خود برای دور زدن سیستم بانکی جهانی خریداری کرده است.
منبعی در Tether، صادرکننده USDT، تأیید میکند که این شرکت سیاست سختگیرانهای برای جلوگیری از استفاده از ارز خود برای اهداف غیرقانونی دارد و با مقامات برای شناسایی و توقیف داراییهای غیرقانونی همکاری میکند.
با این حال، بازرسان آمریکایی با چالشهای قابل توجهی روبرو هستند، زیرا پس از علامتگذاری یک کیف پول خاص، میتوان به راحتی کیف پولهای جدید ایجاد کرد که تلاشهای نظارتی را پیچیده میکند.
تخمین زده میشود ۱۵ میلیون نفر در ایران در بازار ارزهای دیجیتال شرکت میکنند و عمدتاً از آن به عنوان وسیلهای برای محافظت از پسانداز خود در برابر کاهش ارزش ریال استفاده میکنندNobitex، بزرگترین صرافی ارزهای دیجیتال ایران، گزارش میدهد که حدود ۱۱ میلیون کاربر دارد که اکثر آنها سرمایهگذاران خرد هستند.
افزایش فعالیت ارزهای دیجیتال با ناآرامیهای گسترده اجتماعی و سیاسی، از جمله اعتراضات گسترده، همراه بوده است.
برخی از ایرانیان برای فرار از عدم قطعیت اقتصادی، شروع به برداشت وجوه خود از پلتفرمهای محلی و انتقال آنها به پلتفرمهای بینالمللی کردهاند.
تحلیل نانسن جریانهای قابل توجهی از نوبیتکس به صرافیهای جهانی را نشان داد که نشان میدهد ارزهای دیجیتال در طول سال ۲۰۲۵ به ابزاری برای مدیریت نوسانات مالی تبدیل شدهاند.
نوبیتکس اظهار داشت که نمیتواند هدف تراکنشها را تعیین کند، اما پس از آنکه نقضهای امنیتی بسیاری را به ذخیره داراییهای خود در کیف پولهای مستقل وادار کرد، به مشتریان هشدار داد.