اسرائیل در مورد مذاکرات آتی بین ایالات متحده و ایران که قرار است روز جمعه در استانبول آغاز شود، ابراز تردید کرده است. این کشور مجموعهای از شرایط را مطرح کرده است که آن را برای موفقیت هرگونه توافق احتمالی ضروری میداند، اما میتواند همزمان شانس دستیابی به تفاهم بین دو طرف را پیچیده کند.
در همین راستا، استیو ویتکوف، فرستاده ایالات متحده، روز سهشنبه وارد اسرائیل شد تا موضع و خواستههای اسرائیل را قبل از شروع مذاکرات بشنود. قرار است ویتکوف جلسات جداگانهای با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، دیوید بارنی، رئیس موساد، و ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، داشته باشد.
مذاکرات هستهای ایران
مهمترین شرایطی که اسرائیل برای موفقیت مذاکرات تعیین میکند شامل توقف برنامههای هستهای و موشکی ایران و همچنین پایان دادن به حمایت تهران از متحدان و نیروهای نیابتی خود در منطقه است. این جلسات مقدماتی پیش از مذاکرات رسمی در استانبول برگزار میشود، جایی که هیئت آمریکایی به ریاست نماینده ویژه رئیسجمهور دونالد ترامپ و هیئت ایرانی به ریاست عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، خواهد بود.
الی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل، در اظهاراتی به رادیو ارتش اسرائیل تأکید کرد که مذاکرات با ایران نتایج ثمربخشی نداشته است و استدلال کرد که دولت آمریکا باید بر تغییر رژیم در ایران تمرکز کند. او توضیح داد که هدف صرفاً حمله نظامی به خودی خود نیست.
همزمان با تلاشهای دیپلماتیک، فرماندهی جبهه داخلی اسرائیل یک تمرین نظامی را برای شبیهسازی حمله موشکی ایران به یک منطقه مسکونی پرجمعیت انجام داد.
روزنامه هاآرتص به نوبه خود اظهار داشت که مذاکرات آینده ممکن است آخرین فرصت برای جلوگیری از رویارویی مستقیم باشد و خاطرنشان کرد که شکست این دور میتواند در را به روی تشدید تنشی باز کند که حتی ممکن است منجر به حمله آمریکا شود، علیرغم ابهام در واشنگتن در مورد امکان پیگیری تغییر رژیم در ایران.
تغییر رژیم در ایران
این روزنامه افزود که ارزیابیهای غالب در اسرائیل، از ابتدای این هفته، نشان میدهد که شانس موفقیت مذاکرات محدود است. همچنین به نقل از ایال زمیر، رئیس ستاد کل اسرائیل، که اخیراً پس از دیدار با مقامات ارشد وزارت دفاع ایالات متحده از واشنگتن بازگشته است، گفت که معتقد است حمله آمریکا میتواند ظرف چند هفته محقق شود.
این روزنامه توضیح داد که نتانیاهو معتقد است هرگونه توافقی که محدود به مهار برنامه هستهای ایران یا حذف ذخایر اورانیوم غنیشده آن باشد، به طور کامل به اهداف اسرائیل دست نخواهد یافت.
به گفته این روزنامه، او به دنبال فشار آوردن به واشنگتن برای تحت فشار قرار دادن تهران جهت توقف تولید موشکهای بالستیک و پایان دادن به حمایت از گروههای مسلح در خاورمیانه است.
هاآرتص خاطرنشان کرد که نتانیاهو، با آگاهی از دشواری دستیابی به این خواستههای اضافی، همچنان ایده تغییر رژیم در ایران را مطرح میکند، ایدهای که قبلاً در طول جنگ دوازده روزه ژوئن گذشته مطرح کرده بود.
با این حال، این ایده در آن زمان مورد استقبال دولت آمریکا قرار نگرفت، به ویژه پس از آنکه ترامپ پس از بمباران تأسیسات هستهای فردو توسط بمبافکنهای آمریکایی، حمله اسرائیل را لغو کرد.
در همین زمینه، یدیعوت آحارانوت گزارش داد که رئیس جمهور آمریکا در تلاش است تا مسیر سیاسی را به پایان برساند تا مشروعیت هرگونه اقدام نظامی احتمالی را تقویت کند. این روزنامه توضیح داد که اسرائیل معتقد است اگر مذاکرات شکست بخورد، ترامپ ادعا خواهد کرد که تمام گزینههای دیپلماتیک را امتحان کرده است و سرسختی ایران او را مجبور به توسل به اقدام نظامی خواهد کرد.
او افزود که اعزام ناوگان عظیم نظامی آمریکا به منطقه، با هزینهای که دهها میلیارد دلار تخمین زده میشود، این باور را تقویت میکند که گزینه نظامی به طور جدی روی میز است، به ویژه از آنجا که این آمادگیها از آمادگیهایی که قبل از هرگونه اقدام آمریکا علیه ونزوئلا در زمان رئیس جمهور سابق آن، نیکولاس مادورو، وجود داشت، فراتر میرود.
با این وجود، این روزنامه گزارش داد که تشکیلات نظامی آمریکا معتقد نیست که تغییر سریع در رژیم ایران از طریق حملات محدود حاصل شود. در عوض، معتقد است که هرگونه رویارویی احتمالی میتواند مستلزم یک کارزار نظامی طولانی مدت باشد.
این روزنامه خاطرنشان کرد که چند روز آینده مشخص خواهد شد که آیا تهران با پیچیدگیهای فعلی واقعبینانه برخورد خواهد کرد یا به سختتر کردن موضع خود ادامه خواهد داد، که نشان میدهد این امر میتواند منجر به پذیرش چیزی شود که روزنامه آن را «جام زهر» توصیف کرده است.
او همچنین توضیح داد که ارزیابیهای اسرائیل نشان میدهد که ترامپ به دنبال به دست آوردن حداکثر سود ممکن از مذاکرات است، اما در عین حال آماده است در صورت رد شرایط او توسط ایران، حمله نظامی را آغاز کند و در عین حال به تقویت حضور نظامی آمریکا در منطقه ادامه دهد.
اسرائیل معتقد است که ایران ممکن است در مورد مسئله هستهای انعطافپذیری محدودی نشان دهد، اما با گنجاندن برنامه موشکی یا فعالیتهای منطقهای خود در چارچوب مذاکرات موافقت نخواهد کرد، که میتواند نقطه اختلاف اصلی با واشنگتن باشد.
با این حال، تلآویو نگران است که ایالات متحده در نهایت تنها بر مسئله هستهای تمرکز کند، بدون اینکه به سایر مسائلی که اسرائیل آنها را تهدید مستقیم برای امنیت خود میداند، بپردازد.