سازمانهای حقوق بشری تخمین میزنند که تعداد اعدامها در ایران در سال ۲۰۲۵ احتمالاً بیش از دو برابر تعداد ثبتشده در سال ۲۰۲۴ خواهد بود که نشاندهنده افزایش بیسابقهای در استفاده از مجازات اعدام است.
سازمان حقوق بشر ایران مستقر در نروژ به بیبیسی گفت که تا اوایل دسامبر حداقل ۱۵۰۰ اعدام را ثبت کرده است و با توجه به افزایش تعداد اعدامهای انجامشده در هفتههای اخیر، تعداد واقعی احتمالاً بیشتر است.
اعدامها در ایران
همین سازمان ۹۷۵ اعدام را در سال ۲۰۲۴ ثبت کرده بود و تأکید داشت که ارقام دقیق به دلیل امتناع مقامات ایرانی از انتشار آمار رسمی اعدامها نامشخص است.
این ارقام با برآوردهای سایر سازمانهای حقوق بشری و گروههای نظارتی مطابقت دارد و نشاندهنده افزایش مداوم و نگرانکننده سالانه میزان اعدامها است.
دولت ایران، به نوبه خود، بارها از استفاده از مجازات اعدام دفاع کرده و ادعا کرده است که این مجازات فقط در موارد «جدیترین جرایم» اعمال میشود.
تشدید اعدامها از زمان اعتراضات مهسا امینی
منحنی اعدامها حتی قبل از اعتراضات گسترده سال ۲۰۲۲ که در پی مرگ مهسا امینی، زن ۲۲ ساله کرد، در حالی که به دلیل ادعای “عدم رعایت قوانین حجاب” در بازداشت پلیس اخلاقی تهران بود، آغاز شد، رو به افزایش بود.
این اعتراضات بزرگترین چالش برای مشروعیت رژیم مذهبی حاکم بر ایران در سالهای اخیر بود و به گفته سازمانهای حقوق بشری، مقامات را بر آن داشت تا کنترل امنیتی خود را تشدید کنند.
طبق آمار مستند سازمان حقوق بشر ایران، تعداد اعدامها از تقریباً ۵۲۰ نفر در سال ۲۰۲۲ به ۸۳۲ نفر در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است که افزایش قابل توجهی را نشان میدهد.
پیامی از بازدارندگی داخلی
اگرچه برخی از اعدامها علیه معترضان یا افراد متهم به جاسوسی ثبت شده است، اما دادهها نشان میدهد که تقریباً ۹۹٪ از اعدامها علیه محکومان به قتل یا جرایم مواد مخدر انجام شده است، درصدی که در سالهای اخیر تقریباً ثابت مانده است.
فعالان حقوق بشر معتقدند که رژیم ایران هر زمان که احساس خطر داخلی کند، با هدف جلوگیری از مخالفت و ایجاد ترس در جامعه، به تشدید اعدامها متوسل میشود.
آنها استدلال میکنند که این ارزیابی با افزایش شدید سرعت اعدامها از زمان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در ژوئن گذشته، همراه با شکستهای متحدان ایران در منطقه که به ایجاد فضای تنش سیاسی و امنیتی داخلی دامن زده است، تقویت میشود.