دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در کاخ سفید، تعهد خود را به ادامه مذاکرات با ایران تأیید کرد و همزمان نسبت به اقدامات احتمالی علیه تهران در صورت عدم دستیابی به توافق بر سر برنامه هستهای آن هشدار داد.
این دیدار در بحبوحه تشدید تنشها در خاورمیانه و تشدید تلاشهای بینالمللی برای مهار برنامه هستهای ایران برگزار شد. انتظار میرفت نتانیاهو برای دستیابی به توافقی که شامل توقف غنیسازی اورانیوم ایران، محدود کردن برنامه موشکهای بالستیک آن و پایان دادن به حمایت تهران از گروههای متحد مانند حماس و حزبالله باشد، تلاش کند.
همچنین بخوانید: نتانیاهو به واشنگتن رفت برای فشار بر برنامه موشکی ایران
دیدار ترامپ و نتانیاهو
در مقابل، ایران به تمایل خود برای محدود کردن برنامه هستهای خود در ازای لغو تحریمها اشاره کرد، اما سایر خواستههای مربوط به برنامه موشکی و حمایت از متحدانش در منطقه را رد کرد.
پیش از این دیدار در کاخ سفید، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، تأکید کرد که کشورش «تسلیم خواستههای بیش از حد نخواهد شد» و بر ادامه گفتگو با کشورهای همسایه برای افزایش ثبات منطقهای تأکید کرد.
موضوعات مهم: توافق دائم با ایران؛ ترامپ و نتانیاهو در آستانه مذاکره
جلسه پشت درهای بسته و هماهنگیهای امنیتی مداوم
این دیدار، ششمین سفر نتانیاهو به ایالات متحده از زمان بازگشت ترامپ به قدرت است که بیشترین تعداد بازدید یک رهبر جهانی در این دوره محسوب میشود. دیدار بین این دو رهبر تقریباً سه ساعت در فضایی که به عنوان کمسروصدا توصیف میشود، طول کشید. نتانیاهو از طریق یک ورودی فرعی وارد کاخ سفید شد و پس از آن هیچ کنفرانس مطبوعاتی مشترکی برگزار نشد.
ترامپ در پستی در Truth Social اظهار داشت که این دیدار «بسیار خوب» بود و توضیح داد که بر لزوم ادامه مذاکرات با ایران برای تعیین اینکه آیا میتوان به توافقی دست یافت یا خیر، تأکید کرده است. وی افزود که دستیابی به توافق همچنان گزینه ارجح اوست، اما خاطرنشان کرد که شکست مذاکرات چندین احتمال را باز میگذارد.
از سوی دیگر، دفتر نتانیاهو اعلام کرد که مذاکرات بر «نیازهای امنیتی اسرائیل در چارچوب مذاکرات» متمرکز بوده و دو طرف توافق کردند که به هماهنگی نزدیک خود ادامه دهند.
فشار اسرائیل برای گسترش مفاد توافق
نتانیاهو یکی از نزدیکترین متحدان ترامپ است و بارها تأکید کرده است که ایران تهدیدی برای موجودیت اسرائیل است و از واشنگتن خواسته است تا نفوذ منطقهای تهران را مهار کند. دفتر نخست وزیر اسرائیل تأکید کرد که هرگونه توافقی باید شامل محدودیتهایی بر موشکهای بالستیک و توقف حمایت از آنچه «محور ایرانی» مینامد، باشد.
نتانیاهو در جریان سفر خود به واشنگتن، همچنین با استیو ویتکوف، فرستاده ویژه ایالات متحده و جارد کوشنر، که نخست وزیر اسرائیل را در جریان نتایج دور اول مذاکرات اخیر با ایران قرار دادند، دیدار کرد.
موضوعات مرتبط: دیدار ترامپ و نتانیاهو: اهداف پنهان پشت مذاکرات ایران و آمریکا
تقویت استقرار نظامی ایالات متحده
این سفر همزمان با تقویت حضور نظامی ایالات متحده در خاورمیانه بود، زیرا ترامپ به احتمال حمله نظامی علیه ایران در صورت عدم دستیابی به توافق هستهای یا ادامه سرکوب اعتراضات در داخل کشور اشاره کرد.
ترامپ فاش کرد که پس از اعزام ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن توسط واشنگتن در ماه گذشته پس از تهدید به حمله علیه ایران، در حال بررسی اعزام دومین گروه تهاجمی ناو هواپیمابر به منطقه است.
ترامپ در مصاحبهای با اکسیوس گفت: “ما یک ناوگان به آنجا داریم و ممکن است ناوگان دیگری نیز اعزام شود.” وی افزود که ایران «بسیار مشتاق به توافق است» و تأکید کرد که هنوز امکان دستیابی به یک راه حل دیپلماتیک وجود دارد. او در مصاحبهای با فاکس بیزینس توضیح داد که یک توافق خوب به معنای «بدون سلاح هستهای یا موشک» است.
تهران بار دیگر بر رد سلاحهای هستهای تأکید کرد
پزشکیان در سخنرانی خود در تجمعی در تهران به مناسبت چهل و هفتمین سالگرد انقلاب اسلامی، تأیید کرد که ایران تسلیم فشار نخواهد شد، بلکه به گفتگو با کشورهای منطقه برای دستیابی به امنیت و ثبات ادامه خواهد داد. او همچنین تأکید کرد که کشورش به دنبال سلاح هستهای نیست و بر آمادگی خود برای هرگونه تأیید بینالمللی تأکید کرد.
نگرانیها و تحلیلهای اسرائیل از موضع تهران
در همین حال، مقامات اسرائیلی تأیید کردند که کشورشان حق اقدام نظامی علیه ایران را در صورت شکست مذاکرات هستهای با ایالات متحده برای خود محفوظ میدارد.
تحلیلگران معتقدند که نتانیاهو با فشار متحدان راست افراطی خود برای استفاده از روابطش با ترامپ برای تحمیل یک توافق جامع که به نگرانیهای امنیتی اسرائیل رسیدگی کند، روبرو است. دانیل بایمن، استاد روابط بینالملل در دانشگاه جورج تاون، گفت که اسرائیل نگران است که پیگیری شتابزده ترامپ برای دستیابی به توافق، منجر به نادیده گرفتن مسائلی مانند موشکهای بالستیک، حمایت از گروههای تحت حمایت ایران یا اجازه دادن به ایران برای حفظ بخشی از برنامه هستهای خود شود.
از سوی دیگر، کارشناسان معتقدند که رهبری ایران پس از اعتراضات گسترده و حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در سال گذشته که سایتهای هستهای و نظامی ایران را هدف قرار داد، در موقعیت ضعیفتری قرار دارد.