دور دو روزه مذاکرات بین هیئتهای اوکراین، روسیه و ایالات متحده روز پنجشنبه در ابوظبی، پایتخت امارات متحده عربی، به پایان رسید. این مذاکرات، که بخشی از تلاشهای دیپلماتیک برای یافتن راهی برای خروج از جنگ چهار ساله در اوکراین بود، پیشرفت محدودی از جمله توافق جدید تبادل زندانیان بین مسکو و کیف را به همراه داشت.
دیانا داوتیان، سخنگوی رئیس هیئت اوکراینی، رستم عمروف، پایان مذاکرات را تأیید کرد و خاطرنشان کرد که مقامات اوکراینی بعداً جزئیات بیشتری در مورد نتیجه جلسات منتشر خواهند کرد.
تبادل زندانیان اوکراین و روسیه
استیو ویتکوف، فرستاده ایالات متحده، اعلام کرد که سه طرف در روز دوم مذاکرات برای اجرای تبادل جدید زندانیان به توافق رسیدهاند و مذاکرات را “عمیق و پربار” توصیف کرد.
ویتکوف در پستی در پلتفرم اكس توضیح داد که هیئتهای آمریکایی، اوکراینی و روسی توافق کردند که 314 زندانی را تبادل کنند که اولین تبادل از این نوع در پنج ماه گذشته است.
ویتکوف خاطرنشان کرد که این پیشرفت، علیرغم چالشهای مداوم جنگ، نتیجه تلاشهای دیپلماتیک فشرده بوده است و تأکید کرد که تعهد به گفتگو میتواند نتایج ملموسی به همراه داشته باشد و به تلاشهایی که با هدف پایان دادن به درگیری انجام میشود، کمک کند.
طبق این توافق، مسکو و کیف پیش از این تبادلی انجام دادهاند که در آن هر طرف ۱۵۷ سرباز را از طرف دیگر آزاد کرده است، طبق اعلام وزارت دفاع روسیه، که توضیح داد این عملیات به طور مشترک با میانجیگری ایالات متحده و امارات متحده عربی انجام شده است.
ویتکوف تأیید کرد که این گام نشاندهنده یک دستاورد بشردوستانه قابل توجه است و آن را گامی بالقوه در جهت گشودن کانالهای گستردهتر گفتگو بین دو طرف دانست.
نقش امارات متحده عربی
او همچنین از نقش امارات متحده عربی در میزبانی مذاکرات و فراهم کردن محیطی مساعد برای گفتگو قدردانی کرد و همزمان از رهبری دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، و نقش آن در حمایت از تلاشها برای دستیابی به این توافق قدردانی کرد.
در طول اولین روز مذاکرات، ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین، با تأکید بر اهمیت مسیر بشردوستانه در کاهش پیامدهای جنگ، ابراز امیدواری کرد که تبادل زندانیان در آینده نزدیک بیشتر شود.
با وجود این پیشرفت محدود، اختلافات اساسی بین مسکو و کیف همچنان ادامه دارد و چشمانداز تلاشهای دیپلماتیک گستردهتر برای پایان دادن به درگیری را با تردید مواجه میکند.
روسیه شرایط خود را برای پایان دادن به جنگ تکرار کرده است و دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، اظهار داشت که عملیات نظامی ادامه خواهد یافت مگر اینکه دولت اوکراین تصمیم مناسبی بگیرد، که از اصطلاح رسمی روسیه برای جنگ، یعنی «عملیات نظامی ویژه» استفاده میکند.
اختلافات بر سر قلمرو و حاکمیت
مسئله کنترل ارضی در شرق اوکراین همچنان پیچیدهترین نقطه اختلاف در مذاکرات است. مسکو، به عنوان پیششرط هرگونه توافق صلح، بر خروج نیروهای اوکراینی از بخشهای وسیعی از منطقه دونباس، از جمله شهرهای استراتژیک با اهمیت اقتصادی و منابع طبیعی قابل توجه، اصرار دارد.
از سوی دیگر، کیف از واگذاری این مناطق خودداری میکند و در عوض پیشنهاد میدهد که خطوط مقدم در موقعیتهای فعلی خود ثابت بمانند و عقبنشینی یکجانبه نیروهای اوکراینی را رد میکند.
در یک تحول مرتبط، رئیس جمهور زلنسکی در یک مصاحبه تلویزیونی اظهار داشت که اگر روسیه بخواهد کنترل خود را بر این منطقه تکمیل کند، باید تقریباً ۸۰۰۰۰۰ نیروی اضافی را قربانی کند و خاطرنشان کرد که دستیابی به این هدف میتواند حداقل دو سال با پیشرفت بسیار کند طول بکشد. وی افزود که کشورش معتقد است که روسیه ممکن است نتواند این روند اقدام را برای مدت طولانیتری ادامه دهد.
تلفات انسانی و کاهش مداوم نیروها
زلنسکی اذعان کرد که این جنگ تلفات سنگینی بر ارتش اوکراین وارد کرده است و توضیح داد که این درگیری علاوه بر کشته شدن تقریباً ۵۵۰۰۰ سرباز اوکراینی، منجر به “تعداد زیادی” مفقودالاثر شده است، رقمی که کمتر از برخی تخمینهای غربی است.
در همین حال، روسیه به عملیات نظامی خود ادامه میدهد و با هزینه انسانی بالا، به دستاوردهای ارضی محدودی دست مییابد، در حالی که بر توانایی خود در تضعیف ارتش اوکراین که تحت فشار فزایندهای در خطوط مقدم است، شرط میبندد.
تشدید نظامی مداوم
در حالی که مذاکرات در ابوظبی در حال پایان بود، عملیات نظامی در زمین ادامه یافت. نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد که روسیه با استفاده از دو موشک و ۱۸۳ پهپاد، حملهای شبانه انجام داده و دو نفر را در کیف، پایتخت، زخمی کرده است.
تشدید نظامی مداوم در کنار تلاشهای دیپلماتیک، پیچیدگی اوضاع را نشان میدهد، زیرا طرفین تلاش میکنند تا در عین باز نگه داشتن کانالهای مذاکره، به پیشرفتهایی دست یابند.
نقش امارات در حمایت از مسیر دیپلماتیک
امارات متحده عربی به عنوان یک میانجی کلیدی در میزبانی مذاکرات سه جانبه ظاهر شد و بستری برای گفتگو بین طرفین متخاصم فراهم کرد، نقشی که مورد تحسین ایالات متحده قرار گرفت. این نقش به عنوان بخشی از تلاشهای گستردهتر بینالمللی برای تقویت مسیرهای بشردوستانه و سیاسی مرتبط با جنگ تلقی میشود.
در حالی که توافق تبادل زندانیان گامی مثبت است، با توجه به اختلافات مداوم بر سر مسائل حاکمیتی و نظامی که در قلب درگیری بین مسکو و کیف قرار دارد، دستیابی به یک توافق جامع برای این درگیری همچنان دور از دسترس است.
نتیجه مذاکرات ابوظبی نشان میدهد که مسیر دیپلماتیک هنوز میتواند پیشرفت محدودی در مسائل بشردوستانه داشته باشد، اما با چالشهای قابل توجهی در یافتن یک راه حل سیاسی جامع برای جنگ روبرو است.