منابع آمریکایی و منطقهای فاش کردهاند که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در گفتوگوهایی با رهبران کرد در دولت اقلیم کردستان عراق درباره احتمال بهکارگیری نیروهای کرد در داخل ایران برای کمک به سرنگونی حکومت در تهران تبادل نظر کرده است.
برخی محافل در ایالات متحده و اسرائیل بر این باورند که کردها از مؤثرترین نیروهای رزمی در منطقه به شمار میروند و در میان گروههای مخالف جمهوری اسلامی، سازمانیافتهترین و مسلحترین بخش اپوزیسیون محسوب میشوند؛ اپوزیسیونی که اغلب بهعنوان جریانی پراکنده و نسبتاً ضعیف توصیف میشود. در این میان، زنان کرد نیز بهعنوان یکی از برجستهترین و آموزشدیدهترین نیروهای زن در میدانهای نبرد خاورمیانه شناخته میشوند.
نقشآفرینی در ایران
به اعتقاد برخی مقامات، کردها میتوانند به یکی از مهمترین عوامل تضعیف حکومت ایران و جرقهزن یک قیام گستردهتر در داخل کشور تبدیل شوند. آنان در این زمینه به خیزش سال ۲۰۲۳ اشاره میکنند که پس از کشتهشدن ژینا مهسا امینی، دختر جوان کرد ایرانی، در منطقه کردستان ایران (روژهلات) آغاز شد؛ حادثهای که موجی از اعتراضات سراسری را در ایران به راه انداخت.
تجربه تلخ کردها در سوریه
این بحثها در حالی مطرح میشود که تجربهای نهچندان دور همچنان در حافظه سیاسی کردها باقی مانده است. پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، قدرت در دمشق به احمد الشرع، معروف به ابومحمد الجولانی، منتقل شد.
الجولانی که در سال ۲۰۰۳ به شبکه القاعده پیوسته بود، در سال ۲۰۱۶ از این گروه جدا شد و بعدها سازمان اسلامگرای مستقل خود را شکل داد.
به روایت بسیاری از رهبران کرد، دولت ترامپ و شماری از رهبران غربی با حکومت جدید دمشق وارد تعامل شدند؛ حکومتی که در اوایل سال ۲۰۲۶ عملیات نظامی گستردهای را علیه نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) – که عمدتاً از نیروهای کرد تشکیل شده و کنترل بخشهای وسیعی از شمالشرق سوریه را در دست دارد – آغاز کرد.
در نگاه بسیاری از کردها، ایالات متحده که مهمترین متحد آنان محسوب میشد، در آن مقطع آنان را تنها گذاشت و ناچارشان کرد تا در برابر حملات ارتش سوریه و نیروهای مورد حمایت برخی قدرتهای منطقهای، از جمله ترکیه، بهتنهایی از شهرها و مناطق خود دفاع کنند.
یک قمار راهبردی پرخطر
با وجود این پیشینه، ایده استفاده از نیروهای کرد برای مقابله با حکومت ایران، از نگاه بسیاری از تحلیلگران یک قمار راهبردی پرریسک به شمار میآید.
در صورتی که عملیات احتمالی نیروهای کرد – همزمان با جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران – نتواند به سرنگونی حکومت تهران منجر شود، احتمال میرود ایران با حملات تلافیجویانه شدید علیه اقلیم کردستان عراق پاسخ دهد؛ اقدامی که میتواند ثبات نسبی این منطقه را با تهدید جدی مواجه کند.
با این حال، برخی گروههای کرد معتقدند شرایط کنونی فرصتی تاریخی برای تغییر معادلات است.
دههها منتظر چنین روزی بودهایم
در همین چارچوب، ژنرال حسین یزدانپناه، فرمانده کل حزب آزادی کردستان (PAK)، میگوید نیروهای این حزب سالهاست در انتظار چنین لحظهای بودهاند.
او در این باره میگوید:
«ما سالهاست علیه جمهوری اسلامی مبارزه میکنیم و بهای سنگینی نیز پرداختهایم. دهها هزار نفر از مردم ما جان خود را در این مسیر از دست دادهاند. من شخصاً دو برادر و صدها نفر از دوستانم را در این مبارزه از دست دادهام.»
یزدانپناه در عین حال تأکید میکند که کردها از اقدام نظامی ایالات متحده و اسرائیل علیه حکومت ایران استقبال میکنند، اما در درجه نخست به حمایت سیاسی نیاز دارند.
به گفته او، آینده ایران پس از هرگونه تغییر سیاسی نباید به شکلگیری یک دیکتاتوری تازه منجر شود که بار دیگر اقلیتهای قومی و ملی را به حاشیه براند.
ایران.. کشوری چندقومیتی
رهبران کرد تأکید میکنند که ایران کشوری چندقومیتی است و فارسها تنها حدود ۴۸ درصد جمعیت کشور را تشکیل میدهند. در این میان، آذریها و کردها از بزرگترین اقلیتهای قومی به شمار میروند.
جمعیت کردها حدود ۱۵ میلیون نفر برآورد میشود که عمدتاً در استانهای غربی ایران زندگی میکنند.
حزب آزادی کردستان (PAK) نیز ریشه در کردستان ایران دارد، اما بسیاری از نیروهای آن طی سالهای اخیر به دلیل حملات مکرر نیروهای امنیتی ایران، پایگاههای خود را به اقلیم کردستان عراق منتقل کردهاند.