ایالات متحده در حال آماده شدن برای اعلام اقدامات اقتصادی است که اسکات بیسنت، وزیر خزانهداری، آن را «بیسابقه در تاریخ کشورهای منزویکننده اقتصادی» توصیف کرده است، که نشاندهنده تشدید جدید فشار بر ایران پس از نزدیک به شش ماه جنگ و تلاشها برای دستیابی به یک توافق پایدار است.
بیسنت در مصاحبهای با نیوزمکس گفت که واشنگتن هفته آینده اقدامات جدیدی علیه تهران اعلام خواهد کرد و نشان میدهد که این اقدامات بخشی از یک «ضربه دوگانه» خواهد بود که شامل ادامه محاصره بنادر ایران میشود.
اخبار مهم: عراقچی: مذاکره با آمریکا منتفی است؛ تنشها نفت جهان را تحت تأثیر قرار داد
فشار اقتصادی بر ایران
جنگ در ۲۸ فوریه آغاز شد، زمانی که ایالات متحده و اسرائیل حملات هوایی به ایران انجام دادند. تهران با حملات موشکی و پهپادی به پایگاههای ایالات متحده و متحدان واشنگتن در سراسر خاورمیانه پاسخ داد.
هزاران نفر، عمدتاً در ایران، قبل از دستیابی به آتشبس در ماه ژوئن کشته شدند. با این حال، مذاکرات با هدف پایان دائمی جنگ متوقف شده و درگیریهای پراکنده ادامه داشته و جریان نفت و کالاهای اساسی از منطقه را مختل کرده است.
اقتصاد ایران به دلیل تحریمهای ایالات متحده آسیب قابل توجهی دیده است، به طوری که بخش عمدهای از ظرفیت صنعتی آن فلج شده و صادرات نفت خام آن به شدت کاهش یافته است. با این حال، طی دهههای گذشته، تهران توانسته است بدون کنار گذاشتن برنامه هستهای یا کنترل خود بر تنگه هرمز، از موجهای متوالی تحریمها عبور کند.
همچنین بخوانید: در میانه جنگ.. مجتبی خامنهای رهبر جدید ایران شد
آیا واشنگتن میتواند تحریمهای شدیدتری اعمال کند؟
در روزهای اخیر، دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، تلاشهای خود را برای تشدید فشار اقتصادی بر ایران، همزمان با کمبود برخی از مهمات ایالات متحده و افزایش احتیاط در مورد گسترش عملیات نظامی، در بحبوحه انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر، از سر گرفته است.
ترامپ اظهار داشت که با آرامش بیشتری به مسئله ایران رسیدگی میکند و خاطرنشان کرد که تورم بالا و کمبود بودجه در ایران را زیر نظر دارد.
اما توانایی واشنگتن برای اعمال اقدامات اقتصادی جدید و مؤثر، به ویژه پس از دههها تحریم و محاصره دریایی، همچنان مورد تردید است.
ایالات متحده ممکن است مجبور شود تحریمهای ثانویه را بر خریداران نفت ایران، از جمله چین، اعمال کند که میتواند پکن را به تلافی وادار کند و عدم قطعیت در بازارهای جهانی انرژی را افزایش دهد.
بر اساس برآوردهای متخصصانی که تحریمهای بخشهای نفت و پتروشیمی را پیگیری میکنند، واشنگتن از سال ۲۰۱۸ تقریباً ۲۲۰۰ تحریم علیه ایران اعمال کرده است.
تحلیلگران اقتصادی معتقدند که ادامه همین رویکرد ممکن است تغییر اساسی در رفتار تهران ایجاد نکند، زیرا تحریمها و محاصره احتمالاً در کنار حملات محدود و تلاشهای دیپلماتیک ادامه خواهد یافت.
هرمز: دشوارترین مسئله
تنگه هرمز همچنان یکی از برجستهترین نقاط اختلاف بین واشنگتن و تهران است، زیرا هر دو طرف اصرار دارند که نفوذ تعیینکنندهای بر این آبراه داشته باشند که قبل از جنگ، تقریباً یک پنجم از منابع نفت و گاز جهان از آن عبور میکرد.
ایران و عمان در حال مذاکره در مورد ایجاد یک خط کشتیرانی از طریق این تنگه هستند، بدون اینکه آمریکا در این مذاکرات شرکت کند.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، اظهار داشت که هرگونه توافق در مورد ناوبری، جدا از بازگشایی کامل تنگه خواهد بود.
در یک تحول مرتبط، به گزارش خبرگزاری امارات (WAM)، دو کشتی متعلق به شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) عصر پنجشنبه هنگام عبور از تنگه مورد حمله قرار گرفتند. هیچ آسیبی گزارش نشده است.
وزارت امور خارجه امارات متحده عربی این حمله را محکوم کرد و هدف قرار دادن کشتیهای تجاری و استفاده از تنگه هرمز به عنوان ابزاری برای فشار اقتصادی یا اخاذی را «اقدامات دزدی دریایی» توسط سپاه پاسداران ایران دانست.
کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده، گفت که توانایی نیروهای آمریکایی برای اسکورت کشتیها از طریق تنگه هرمز در حال افزایش است و پیشبینی کرد که جریان نفت از منطقه همچنان افزایش خواهد یافت.
UKMTU همچنین گزارش داد که اطلاعیهای مبنی بر حمله یک تانکر توسط یک پهپاد هنگام خروج از تنگه دریافت کرده است که منجر به خسارت جزئی شده است، در حالی که خدمه آسیبی ندیدهاند.
واشنگتن به دنبال حفاظت از جریان نفت است
وی افزود که فشارهای فعلی در بازار نفت بیشتر مربوط به بخش پالایش است تا هرگونه اختلال در تحویل.
جی. دی. ونس، معاون رئیس جمهور ایالات متحده، به نوبه خود گفت که هدف اصلی جنگ با ایران پایین نگه داشتن قیمت نفت و بنزین برای آمریکاییها است و تأکید کرد که واشنگتن «ابزارهای زیادی» برای وادار کردن تهران به اقدام دارد.
قیمت نفت خام برنت تا ۱.۹ درصد افزایش یافت و به ۸۸.۶۹ دلار در هر بشکه رسید و سود هفتگی خود را به بیش از ۵ درصد رساند.
اسرائیل روی فشار اقتصادی شرطبندی میکند
در حالی که اسرائیل از درگیریهای اخیر در خلیج فارس فاصله گرفته است، به عملیات خود علیه گروههای تحت حمایت ایران در غزه و لبنان ادامه داده است.
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، اظهار داشته است که اسرائیل در صورت درخواست واشنگتن آماده از سرگیری حملات به ایران است، در حالی که برخی از اعضای دولت او معتقدند که فشار اقتصادی ممکن است برای سرنگونی رژیم ایران کافی باشد.
بزلئل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل، گفته است که تضعیف اقتصاد ایران مهمترین عامل تضعیف رژیم است و استدلال میکند که ادامه تحریم، فشار اقتصادی و تحریمها به نفع اسرائیل است.
بنابراین، رویارویی با ایران به تدریج از حملات نظامی به آزمونی برای توانایی تحریمها و ممنوعیتها در ایجاد تغییرات سیاسی تبدیل میشود و تنگه هرمز و نفت همچنان حساسترین برگهای چانهزنی در این رویارویی هستند.