روزنامه پرتیراژ اسرائیلی یدیعوت آحارونوت روز یکشنبه در صفحه اول خود دو کلمه را تیتر کرد که بیانگر حال و هوای غالب در اسرائیل در مورد توافق آتشبس قریبالوقوع بین دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و ایران بود: «یک توافق بد».
اسرائیل سال گذشته دو جنگ علیه ایران انجام داد که آخرین آن، جنگی بود که فوریه گذشته با حمایت نیروهای آمریکایی آغاز شد. با این حال، امروز، اسرائیل خود را از مذاکرات به رهبری دولت ترامپ کنار گذاشته شده میبیند، زیرا توافق آتشبس احتمالی با تهران نزدیک است.
همچنین بخوانید: نجات خلبان آمریکایی در ایران و تهدید ترامپ به حمله
توافق احتمالی ایران و آمریکا
نه ایالات متحده و نه ایران متن کامل توافق مورد بحث را منتشر نکردهاند، اما درز اطلاعات رسانهای در مورد شرایط آن، انتقادات گستردهای را در اسرائیل در طیفهای سیاسی برانگیخته است.
طبق گزارشها، «یادداشت تفاهم» اولیه، بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی بینالمللی را در ازای لغو تحریمهای ایالات متحده علیه بنادر ایران تصریح میکند. این توافق همچنین خواستار تمدید آتشبس حاصل شده در ماه آوریل به مدت ۶۰ روز است که طی آن مذاکرات مفصلی در مورد برنامه هستهای ایران و لغو تحریمهای ایالات متحده انجام خواهد شد.
اما به نظر میرسد این چارچوب با اهدافی که اسرائیل از آغاز رویارویی اعلام کرده، بسیار فاصله دارد. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، اظهار داشت که هدف «از بین بردن تهدیدات وجودی» برای اسرائیل، از جمله از بین بردن برنامه هستهای و قابلیتهای موشکی ایران، و همچنین ایجاد شرایط برای سرنگونی رژیم ایران است.
اسرائیل همچنین خواستار آن است که تهران حمایت خود را از گروههای متحد خود در منطقه، مانند حزبالله در لبنان، حوثیها در یمن و حماس در غزه، متوقف کند. با این حال، به گفته کارشناسان اسرائیلی، پیشنویس منتشر شده هیچ اشاره روشنی به این مسائل ندارد.
یاکوف ناگل، مشاور سابق امنیت ملی اسرائیل، گفت که «رئیس جمهور ترامپ در هر صورت پیروزی کامل را اعلام خواهد کرد»، و افزود که مسائل اصلی مانند موشکهای بالستیک ایران و حمایت از نیروهای نیابتی منطقهای در میان نکات مطرح شده برای بحث نیستند.
در مقابل، واکنشهای سیاسی اسرائیل بسیار تندتر بوده است. آویگدور لیبرمن توافق احتمالی را «یک فاجعه از دیدگاه اسرائیل» توصیف کرد، در حالی که یائیر لاپید آن را «یکی از جدیترین شکستها در سیاست خارجی و امنیتی اسرائیل» در صورت صحت گزارشها دانست.
مقامات دولت فعلی
مقامات دولت فعلی، ظاهراً در تلاش برای جلوگیری از تیره شدن روابط با دولت ترامپ، نسبتاً سکوت کردهاند.
روز جمعه، نتانیاهو اظهار داشت: «تا زمانی که من نخست وزیر هستم، ایران سلاح هستهای نخواهد داشت» و بر «درک کامل» با ترامپ در مورد این موضوع تأکید کرد، بدون اینکه به برنامه موشکی یا متحدان منطقهای ایران بپردازد.
در همین راستا، یک منبع اسرائیلی آشنا با جزئیات مذاکرات – که نخواست نامش فاش شود – گزارش داد که نگرانیهای اصلی اسرائیل شامل عدم شفافیت در مورد سرنوشت ذخایر اورانیوم ایران، عدم وجود محدودیتهای سختگیرانه بر برنامه هستهای و اتکا به حسن نیت تهران است.
این منبع همچنین اظهار داشت که این توافق میتواند علاوه بر فقدان سازوکار مشخص برای متوقف کردن حمایت ایران از نیروهای نیابتی خود در منطقه، به جای فشار بر رژیم برای تضعیف آن، اجازه دهد تا بودجه به خزانه دولت ایران سرازیر شود.
این منبع معتقد است که این توافق میتواند عملاً به تعلیق عملیات نظامی اسرائیل علیه حزبالله منجر شود، در زمانی که تهران اصرار دارد که هرگونه توافق جامع باید جبهه لبنان را نیز شامل شود.
این تحولات در بحبوحه تشدید تنشها در مرز لبنان و با توجه به انتخابات اسرائیل در ماه اکتبر رخ میدهد که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، را تحت فشار سیاسی داخلی فزایندهای قرار میدهد.
با وجود این، نتانیاهو مراقب است از انتقاد مستقیم از رئیس جمهور ترامپ، که او را متحد استراتژیک کلیدی خود میداند، خودداری کند.
در یک تحول قابل توجه، پس از حمله اسرائیل به یک مرکز فرماندهی حزب الله در نزدیکی بیروت، ترامپ از هر دو طرف خواست خویشتنداری کنند و از حمله اسرائیل انتقاد کرد و آن را چیزی توصیف کرد که «نباید اتفاق میافتاد».