اختلافات در داخل ایران در مورد هزینه جنگ، امکان مذاکره با ایالات متحده و آینده برنامه غنیسازی اورانیوم گسترش یافته است. سپاه پاسداران وارد این بحث شده است، بحثی که در دولت رئیس جمهور مسعود پزشکیان آغاز شد و سپس به پسرش، مشاوران، مخالفان دولت و حتی اردوگاه محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس، سرایت کرد.
این جنجال به بحث گستردهتری در مورد محدودیتهای امتیازاتی که تهران میتواند برای پایان دادن به رویارویی ارائه دهد، هزینه ادامه جنگ و تحریمها، و اینکه آیا پایبندی به غنیسازی نشان دهنده یک قدرت استراتژیک است یا یک ابزار چانهزنی، تبدیل شده است.
اختلاف در تهران
یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، به اظهارات محمد جعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیس جمهور، که گفته بود اگر از قبل میدانست که جنگ منجر به مرگ علی خامنهای، رهبر سابق، میشود، غنیسازی اورانیوم را رها میکرد، پاسخ داد.
جوانی اظهار داشت کسانی که معتقدند رها کردن غنیسازی مانع از جنگ میشد، «یا دانش تاریخی دقیق یا تحلیل درستی ندارند.»
او استدلال کرد که مسئله هستهای هسته اصلی اختلاف بین تهران و واشنگتن نیست و توضیح داد که غنیسازی، حقوق بشر، موشکها و حمایت از گروههای مسلح صرفاً «بهانههایی برای فشار» هستند، در حالی که از نظر او، اختلاف اساسی در استقلال ایران و نظام سیاسی آن نهفته است.
جوانی خواستار نمایش «واقعیت قدرت ایران» شد و نسبت به انتشار نقاط ضعف و مشکلات داخلی به گونهای که ممکن است به دشمنان این تصور را بدهد که کشور ضعیف است، هشدار داد.
او اظهار داشت که ایالات متحده به دلیل «اشتباه محاسباتی» وارد جنگ شد و اگر پیشبینی میکرد که در شش ماه گذشته با چه چیزی روبرو خواهد شد، عملیات را آغاز نمیکرد. او بر لزوم حفظ عناصر قدرت ایران برای جلوگیری از تکرار این اشتباه محاسباتی تأکید کرد.
اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نسبت به «جنگ روانی» هشدار میدهد
در همین راستا، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، پس از آنچه «200 روز مقاومت ایران» نامید، دشمنان ایران را به تلاش برای تضعیف ثبات و تابآوری ملی از طریق «جنگ روانی» متهم کرد.
این سرویس اعلام کرد که مقابله با این فشارها مستلزم مختل کردن «تواناییهای فرماندهی دشمن»، هدف قرار دادن شبکههای همدستان آن و مقابله با کسانی است که آن را «خرابکاران ثبات و وحدت» توصیف کرد.
این اظهارات در بحبوحه تشدید اختلافات درون دولت در مورد مذاکرات با واشنگتن، شرایط بازگشایی تنگه هرمز، هزینه جنگ و تحریمها و محدودیتهای امتیازات ایران برای پایان دادن به رویارویی مطرح میشود.
هزینه غنیسازی، بحث را دامن میزند
آخرین موج جنجال پس از اظهارات قائمپناه آغاز شد که مستقیماً به ارتباط بین اصرار بر غنیسازی اورانیوم و هزینهای که ایران در طول جنگ پرداخت، پرداخت.
معاون رئیس جمهور در امور اجرایی گفت: «اگر میدانستم که آمریکا رهبر معظم ما را ترور خواهد کرد، غنیسازی را رها میکردم» و استدلال کرد که «عقلانیت حکم میکند که ما نباید برای هدفی که میتوان با هزینه کمتری به آن دست یافت، هزینه بالایی بپردازیم.»
او پرسید: «چه هزینهای میتواند بالاتر از شهادت رهبر معظم انقلاب باشد؟»
اظهارات او خشم محافل محافظهکار را برانگیخت، پیش از آنکه فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، برای دفاع از او وارد عمل شود.
مهاجرانی اظهار داشت که دولت ترور علی خامنهای را «سنگینترین هزینه جنگ» میداند و تأکید کرد که اظهارات قائمپناه از این منظر واضح است. او خواستار اجتناب از «تفسیرهای حاشیهای» و تمرکز بر حفظ وحدت و انسجام ملی شد.
پسر پزشکیان وارد بحث میشود
بعداً، یوسف پزشکیان، پسر رئیسجمهور و مشاور رسانهای، به بحث پیوست و از قائمپناه دفاع کرد.
او اظهار داشت که با غنیسازی اورانیوم مخالف نیست و از هر تصمیمی که شورای عالی امنیت ملی و رهبر ایران صادر کنند، پیروی خواهد کرد. با این حال، او بر لزوم درک هزینهها و مزایای تصمیمات قبل از تصمیمگیری تأکید کرد.
او در شبکههای اجتماعی نوشت: «زندگی ما به غنیسازی گره نخورده است. اگر غنیسازی نکنیم، نمیمیریم.» و افزود که «یک فرد عاقل قبل از تصمیمگیری، مزایا و معایب چیزی را میسنجد.»
او با اشاره به اینکه تولید انرژی هستهای ایران کاملاً به غنیسازی داخلی متکی نیست، خاطرنشان کرد که سوخت نیروگاه هستهای بوشهر از روسیه وارد میشود. وی افزود که فناوریهای دیگری نیز وجود دارند که برای امنیت ملی و حکومت بسیار مهمتر هستند و به همین اندازه مورد توجه قرار نمیگیرند.
حمله محافظهکاران به اظهارات پسر رئیسجمهور
اظهارات یوسف پزشکیان انتقاد شدید رسانهها و چهرههای محافظهکار را برانگیخت.
روزنامه کیهان به شدت از اظهارات او انتقاد کرد و ادعای او مبنی بر اینکه «غنیسازی نه یک اصل دینی است و نه بخشی از هویت ما» را موضعی «غیرمنطقی و مشکوک» دانست. این روزنامه او را به دفاع از اظهارات قائمپناه که آن را مغایر با منافع ملی میدانست، متهم کرد.
خبرگزاری دانشجو، وابسته به بسیج دانشجویی، نیز به این انتقاد پیوست و اظهار داشت که غنیسازی اورانیوم یکی از «خطوط قرمز نظام» و یک مسئله اساسی برای دولت است.
محمد کاظم انبارلویی، معاون دبیرکل حزب مؤتلفه اسلامی، اظهار داشت که پیشرفت کشور «از طریق عقبنشینی یا سازش» حاصل نمیشود و افزود که اگر دشمن به دنبال نابودی ایران باشد، چنین صلحی را نمیتوان شرافتمندانه دانست.
از سوی دیگر، احمد علمالهدی، نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی، گفت که اختلاف بین ایالات متحده و ایران اساساً به برنامه هستهای، منابع ایران یا سیاستهای منطقهای آن مربوط نمیشود.
او مسئله هستهای، فناوری و نقش ایران در غرب آسیا را صرفاً «بهانه» دانست و تأکید کرد که ایالات متحده تا زمانی که تهران به رویکرد سیاسی خود پایبند باشد، با ایران خصومت خواهد داشت.
در عین حال، او هشدار داد که فشارهای اقتصادی با هدف تعمیق اختلافات داخلی است و از مقامات خواست که اجازه ندهند بحران هزینههای زندگی به شکافهای سیاسی تبدیل شود.
افزایش قیمتها به درگیری دامن میزند
این جنجال به اردوگاه محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس، نیز کشیده شد، پس از آنکه امیر ابراهیم رسولی، مشاور و دستیار او، با مرتبط کردن درخواست انتقام ترور علی خامنهای با افزایش هزینههای زندگی، بحثهای گستردهای را برانگیخت.
رسولی گفت که ایرانیان همچنان به درخواست انتقام ترور رهبر سابق ادامه خواهند داد، اما او همچنین به افزایش قیمت کالاهای اساسی اشاره کرد.