در اوایل ماه آوریل، پس از یک ماه آشفتگی پیرامون یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در توییتی نوشت که «با کمی زمان، میتوانیم به راحتی تنگه هرمز را باز کنیم، نفت را برداریم و ثروتی به دست آوریم.»
اما سه هفته بعد، برای اولین بار در تاریخ، عبور از این تنگه عملاً غیرممکن شده بود. واشنگتن کشتیهای مرتبط با ایران را محاصره کرد، در حالی که تهران با استفاده از «ناوگان کوچک» قایقهای تندرو خود برای بستن این آبراه پاسخ داد، و شرکتهای کشتیرانی تخمین زدند که بازگشت به ترافیک عادی ممکن است ماهها طول بکشد.
همچنین بخوانید: نجات خلبان آمریکایی در ایران و تهدید ترامپ به حمله
تشدید تنش میان ایران و آمریکا
ترافیک روزانه، که در زمان صلح به طور متوسط حدود ۱۳۵ نفتکش است، به ویژه پس از حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران، به سطح تقریباً صفر رسیده است.
در هفتههای اخیر، کشتیها با چالشهای فزایندهای روبرو بودهاند، از تشدید کنترل سپاه پاسداران ایران بر تنگه گرفته تا رهگیری توسط نیروی دریایی ایالات متحده، که گاهی اوقات خارج از خلیج فارس انجام میشود، و حرکات غیرقابل پیشبینی قایقهای ایرانی.
مقامات صنعت کشتیرانی گفتند که محاصره آمریکا بیثباتی منطقه را تشدید کرده است، زیرا ایران تلاشهای خود را برای بسته نگه داشتن تنگه تشدید میکند. راجالینگام سوبرامانیام، مدیرعامل شرکت مدیریت ناوگان، معتقد است که این وضعیت «دامنه خطرات را گسترش داده و عدم قطعیت را افزایش میدهد.»
تنگه هرمز، یک آبراه باریک که تولیدکنندگان نفت و گاز خلیج فارس را به سایر نقاط جهان متصل میکند، با توجه به توانایی نامتقارن ایران در تأثیرگذاری بر اقتصاد جهانی، به یک نقطه اشتعال بزرگ در درگیری هشت هفتهای تبدیل شده است.
راشل زیمبا، محقق مرکز امنیت نوین آمریکا، اظهار داشت که این تنگه «ابزاری برای فشار بر ایران و شاخصی از واکنشهای هماهنگ آن» است و خاطرنشان کرد که محاصره آمریکا با هدف تضعیف این نفوذ انجام میشود اما توانایی مانور تهران را از بین نمیبرد.
موضوعات مرتبط: هشدار قالیباف به ترامپ.. تهدید و تنش بر سر هرمز
از نظر اقتصادی، پیامدهای آن آشکار میشود. طبق برآوردهای گلدمن ساکس، تولید نفت از کشورهای خلیج فارس در مقایسه با سطح قبل از جنگ تقریباً ۵۷ درصد کاهش یافته است. این بانک هشدار داد که حتی پس از بازگشایی تنگه، بهبود ممکن است کند و جزئی باشد.
نشانههایی از تخریب تقاضا در بازارهای گاز نیز در حال ظهور است، در حالی که بحران کود تهدید میکند که قیمت جهانی مواد غذایی را در ماههای آینده افزایش دهد. مقامات صنعت کشتیرانی معتقدند که این بحران میتواند طولانی شود. جوتارو تامورا، مدیرعامل شرکت میتسویی او. اس. کی. لاینز، اظهار داشت که بازگشت به حالت عادی «زمان میبرد» و تأکید کرد که جهان «مانند گذشته نخواهد بود».
در حالی که در ابتدای بحران، راهحلهای موقت، مانند توافقنامههای ترانزیت دوجانبه و سیستمهای پرداخت ویژه، پدیدار شدند، اعلام تحریمها توسط ترامپ، ورق را برگرداند و محافل تأثیرگذار در تهران را خشمگین کرد، بهویژه پس از آنکه ایالات متحده علیرغم نشانههای قبلی ایران مبنی بر گشودگی، محدودیتها را لغو نکرد.