یک مقام ارشد ایرانی روز دوشنبه به رویترز گفت که تهران تصمیم گرفته است از سیاست «دفاعی» به «کاملاً تهاجمی» تغییر موضع دهد، زیرا تلاشهای دیپلماتیک برای دستیابی به توافق دائمی برای پایان دادن به جنگ با ایالات متحده با شکست مواجه شده است.
این تشدید تنشها در حالی رخ میدهد که مذاکرات برای پایان دادن به جنگ و از سرگیری تردد نفتکشها از طریق تنگه هرمز عملاً متوقف شده است و هیچ نشانهای از نزدیک شدن واشنگتن و تهران به توافق برای پایان دادن به درگیری که از 28 فوریه آغاز شده است، وجود ندارد.
ایران از دفاع به حمله
این مقام ایرانی هشدار داد که کشورش در حال آماده شدن برای تشدید تنشها در تنگه هرمز و منطقه است و تأکید کرد که در صورت شکست تلاشهای دیپلماتیک، تهران ممکن است «تصمیمات دشواری» بگیرد.
وی افزود که در صورت شکست مذاکرات، ایران ممکن است در زمانی که مناسب بداند برای شکستن آنچه که او محاصره دریایی ایالات متحده علیه خود توصیف کرد، به حمله نظامی متوسل شود.
هرمز: گرهای که مانع توافق میشود
این تشدید تنشها همزمان با پایان مهلت تعیینشده در یادداشت تفاهم امضا شده بین ایالات متحده و ایران در ۱۷ ژوئن است. این یادداشت تفاهم به هر دو طرف ۶۰ روز، قابل تمدید، فرصت داده بود تا به توافق گستردهتری در مورد جنگ، برنامه هستهای و تحریمها برسند.
با این حال، این یادداشت تفاهم به اختلاف اساسی در مورد اینکه چه کسی حق مدیریت تنگه هرمز را دارد، دچار شد.
تهران معتقد است که یکی از بندهای یادداشت تفاهم این حق را به آن میدهد، در حالی که واشنگتن این تفسیر را رد میکند. با تشدید اختلاف، عملیات نظامی از سر گرفته شد و در ماه ژوئیه، دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، یادداشت تفاهم را “خاتمه یافته” اعلام کرد.
ایران در حال حاضر اصرار دارد که ایالات متحده قبل از ورود به هرگونه مذاکره جدید، تمام مفاد توافق را در یک بازه زمانی کوتاه تعیینشده توسط تهران اجرا کند.
موضوعات مرتبط: مجتبی خامنهای رهبر جدید ایران.. انتقال قدرت تاریخی در خانواده
ترامپ ریسکها را بالا میبرد
ترامپ از ایران خواست که “پرچم سفید تسلیم” را بالا ببرد، که جدیدترین نشانه از ادامه سرسختی ایالات متحده در قبال تهران است.
او همچنین عمان را مستقیماً تهدید کرد و گفت که اگر ایالات متحده مانعی برای آن ایجاد کند، عمان را «به شدت بمباران خواهد کرد»، آن هم در زمانی که مسقط در حال انجام مذاکرات جداگانهای با تهران در مورد ترتیبات مدیریت تنگه هرمز است.
به نظر میرسد تنگه هرمز چیزی بیش از یک خط کشتیرانی شده است؛ این تنگه به یک ابزار چانهزنی کلیدی در این درگیری تبدیل شده است، به طوری که بازگشایی آن و ثبات ترافیک نفتکشها به روند هرگونه توافق احتمالی بین واشنگتن و تهران مرتبط است.
نفت و بازارها تحت فشار
این تحولات به سرعت در بازارهای انرژی منعکس شد. نفت خام برنت از آغاز جنگ به اوج خود یعنی نزدیک به ۱۲۶ دلار در هر بشکه رسید که تقریباً ۷۵ درصد نسبت به سطح قبل از جنگ افزایش یافته است، اما بعداً به حدود ۸۹ دلار کاهش یافت.
این نوسانات نشان دهنده ترس بازار از اختلالات احتمالی در صادرات نفت خلیج فارس است، به ویژه اگر تنشها در اطراف تنگه هرمز به یک رویارویی نظامی مستقیم تبدیل شود.
حملات گروه حوثی مورد حمایت ایران، عنصر جدیدی را به معادله تشدید تنش اضافه میکند و نگرانیهای جدیدی در مورد گسترش جنگ به سایر نقاط حساس دریایی ایجاد شده است.
در آخرین تحول، یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، اعلام کرد که این گروه به آنچه که او یک کشتی جنگی سعودی و چهار کشتی اسکورت توصیف کرد، با موشک در تنگه باب المندب حمله کرده است.
اخبار مهم: عراقچی: مذاکره با آمریکا منتفی است؛ تنشها نفت جهان را تحت تأثیر قرار داد
از هرمز تا باب المندب: خطر گسترش جنگ
با ادامه تشدید تنش بین واشنگتن و تهران، درگیری دیگر محدود به میدانهای نبرد مستقیم نیست، بلکه به دو نقطه حساس دریایی: تنگه هرمز و تنگه باب المندب گسترش یافته است.
این بدان معناست که شکست مسیر دیپلماتیک نه تنها میتواند منجر به ادامه جنگ شود، بلکه به گسترش آن و افزایش هزینه برای تجارت و بازارهای انرژی نیز منجر خواهد شد.
با تغییر لفاظیهای ایران از دفاع به حمله و اصرار واشنگتن بر خواستههای خود، به نظر میرسد تنگه هرمز به حساسترین آزمون هرگونه تلاش جدید برای احیای مذاکرات تبدیل شده است.
اختلاف دیگر صرفاً بر سر پایان دادن به جنگ نیست، بلکه بر سر این است که چه کسی حیاتیترین شریانهای انرژی و تجارت در منطقه را کنترل میکند.