طبق گزارش رسانههای محلی ایران در روز پنجشنبه، ایران با کمبود تقریباً ۸۰۰ دارو، از جمله دهها داروی حیاتی، در بحبوحه بحران ارزی و اختلالات وارداتی مواجه است که تهدیدی برای سه برابر شدن قیمت برخی داروها محسوب میشود.
وبسایت خبری رویداد ۲۴ گزارش داد که کمبود ارز و مواد اولیه، همراه با بدهیهای فزاینده به شرکتهای بیمه، مشکلات در انتقال وجه، اختلالات واردات و افزایش هزینههای تولید، نگرانیها در مورد ثبات زنجیره تأمین دارو را تشدید کرده است.
هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، به این وبسایت گفت که توسل به روشهای جایگزین برای تهیه مواد اولیه و واردات آنها زمان بیشتری میبرد و میتواند منجر به افزایش سه برابری قیمت دارو شود.
کمبود ۸۰۰ دارو در ایران
احمدی افزود که کمبود مواد اولیه مانع تولید داخلی دارو میشود، در حالی که اختلالات وارداتی همچنان ادامه دارد.
رویداد ۲۴ خاطرنشان کرد که این بحران محدود به داروهای خاص یا داروخانهها نیست، بلکه به مراحل مختلف زنجیره تأمین دارو گسترش مییابد و بیماران را با هزینههای فزاینده مواجه میکند.
در ماههای اخیر، شهروندان ایرانی گزارش دادهاند که کمبود دارو و افزایش قیمت آن بر درمان بسیاری از بیماران تأثیر گذاشته است، و برخی میگویند که دشواری در تهیه داروهای مرسوم، مردم را به سمت طب سنتی سوق داده است.
تولید داخلی وابسته به واردات
اگرچه تقریباً ۹۹٪ داروها، از نظر حجم، در داخل کشور تولید میشوند، اما طبق آمار ذکر شده در وبسایت، واردات حدود ۱۳.۸۶٪ از ارزش بازار دارویی ایران را تشکیل میدهد.
این اختلاف نشان دهنده وابستگی صنعت داروسازی ایران به مواد اولیه، تجهیزات و محصولات تخصصی وارداتی است، حتی زمانی که داروهای نهایی در داخل کشور تولید میشوند.
در نتیجه، هرگونه اختلال در انتقال ارز خارجی یا ارسال مواد اولیه میتواند کارخانهها را هفتهها یا حتی ماهها قبل از بروز کمبود در داروخانهها تحت تأثیر قرار دهد.
سازمان غذا و داروی ایران اعلام کرد که مواد اولیه و داروها پس از اختلالات حمل و نقل در زمان جنگ، از طریق مسیرهای جایگزین منتقل میشوند.
فشارهای اقتصادی همچنین منجر به تغییراتی در نحوه پرداخت برخی از ایرانیان برای مراقبتهای بهداشتی شده است. روزنامه اقتصاد نیوز در ماه ژوئیه گزارش داد که پرداختهای اقساطی در بخش مراقبتهای بهداشتی، از جمله برای درمانهای دندانپزشکی و خرید دارو، رایجتر شده است. کمبود شدید ارز خارجی
احمدی گفت که بخش داروسازی ایران امسال برای تأمین مالی خرید دارو و مواد اولیه به حدود ۲.۲ میلیارد دلار ارز خارجی نیاز دارد، اما تنها حدود نیمی از این مبلغ تأمین شده است.
تغییرات در سیستم نرخ ارز یارانهای ایران نیز فشار بر قیمت دارو را افزایش داده است.
سازمان غذا و دارو تأیید کرد که حذف کامل ارز یارانهای برای داروها برای امسال برنامهریزی نشده است، اگرچه تخصیص برخی از محصولات، از جمله انسولین، کاهش یافته است.
این سازمان اظهار داشت که این تغییرات به معنای حذف ارز یارانهای برای همه داروها نیست و لزوماً نشاندهنده موج جدیدی از افزایش قیمتها نیست.
با این حال، احمدی ارزیابی متفاوتی از تأثیر این اقدامات ارائه داد و گفت که حذف ارز یارانهای برای برخی از گروههای دارویی منجر به افزایش بیش از پنج برابری هزینه مواد اولیه آنها در عرض چند ماه شده است.
ایران اینترنشنال در ماه ژوئیه گزارش داد که هزینههای شخصی برای انسولین در حدود ۵۰ روز بیش از ۲۴ برابر افزایش یافته است.
افزایش قیمتها، بازار سیاه دارو را دامن میزند
فشار بر بیماران محدود به کمبود دارو نیست. به گزارش رویداد ۲۴، حتی داروهای موجود نیز میتوانند به دلیل افزایش قیمتها غیرقابل دسترس شوند.
این وبسایت خاطرنشان کرد که در دسترس بودن دارو لزوماً تضمینکنندهی مقرونبهصرفه بودن نیست، بهویژه برای کسانی که نیاز به درمان ماهانه و مداوم دارند. این وبسایت توضیح داد که افزایشهای متعدد قیمت میتواند به اندازهی خود کمبود، مشکل مهمی باشد.
ناتوانی شرکتهای بیمه در افزایش پوشش خود متناسب با افزایش قیمتها به این معنی است که بخش بیشتری از هزینه به بیماران منتقل میشود.
این ترکیب کمبودها، قیمتهای بالا و پوشش ناکافی بیمه، فشار بیشتری را بر افراد مبتلا به بیماریهای مزمن و سالمندان و همچنین بیمارانی که به داروهای گرانقیمت یا وارداتی متکی هستند، وارد میکند.
این تحولات، نگرانیهای فزایندهای را در مورد توانایی سیستم مراقبتهای بهداشتی ایران در تضمین دسترسی به داروهای ضروری، با توجه به فشارهای اقتصادی مداوم و اختلالات در واردات و زنجیرههای تأمین، ایجاد میکند.