طبق دادههای تازه گمرک چین، بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران، بیش از اینکه به تجارت چین با کشورهای دیگر خلیج فارس ضربه بزند، اقتصاد خود ایران را هدف گرفته و آسیب سنگینی به روابطش با چین وارد کرده. چین بزرگترین شریک تجاری ایران است و این موضوع فشار زیادی به تهران آورده.
آمارها میگویند حجم تجارت غیرنفتی ایران و چین از مارس تا ژوئن ۲۰۲۶ فقط به حدود ۸۳۰ میلیون دلار رسیده، در حالی که پارسال همین موقعها این رقم ۳.۳ میلیارد دلار بوده؛ یعنی حدود ۷۵ درصد کمتر از قبل.
همچنین بخوانید: تکذیب امارات درباره تغییر اقامت ایرانیان و رد لغو ویزا
بستن تنگه هرمز
شرکت کپلر هم که تو کار ردیابی کشتیهاست، کاهش شدید صادرات نفت ایران به چین را تایید کرده. همین چند ماه پیش در ماه آوریل، روزانه ۱.۷۴ میلیون بشکه نفت در بنادر چین تخلیه میشد. این عدد در نیمه اول جولای به حدود ۵۵۰ هزار بشکه در روز رسیده.
این ارقام بهوضوح نشان میدهند بحران تنگه هرمز روابط تجاری بین ایران و مهمترین خریدار نفتش را، که خودش هم زیر تحریمه، به شدت متزلزل کرده.
در کنار این، هزینه حمل و نقل حسابی بالا رفته. مثلاً کرایه هر کانتینر از چین به ایران حالا بین ۸ تا ۹ هزار دلار است، درحالی که قبل بحران این رقم بین ۲۵۰۰ تا ۳۵۰۰ دلار بود. عبور زمینی از طریق ریلی آسیای میانه هم گرانتر شده.
درسته که بحران تنگه هرمز حجم تجارت چین با بقیه کشورهای خلیج فارس رو هم پایین آورده، ولی سقوطی که برای ایران پیش آمده خیلی شدیدتر بوده.
بر اساس دادههای گمرک چین، تجارت این کشور با بحرین، عراق، کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات در نیمه اول ۲۰۲۶ روی هم حدود ۱۰۹ میلیارد دلار بوده و نسبت به پارسال فقط ۲۹ درصد کم شده. برای مقایسه، کل تجارت ایران و چین در همین مدت ۵۹ درصد افت داشته و با عمان هم تجارت تقریباً روی ۱۶ میلیارد دلار ثابت مانده.
کشورهای عربی همسایه از جمله مهمترین شرکای تجاری غیرنفتی ایران بودند و پارسال حدود ۵۱ درصد از کل تجارت غیرنفتیاش را تشکیل میدادند. ولی حالا به جز عراق، بقیه کشورها از مارس به این سو تقریباً هیچ داد و ستدی با تهران ندارند.
از وقتی هم که جنگ شروع شده، ایران انتشار آمار ماهانه تجارت خارجیاش را متوقف کرده و حالا دادههای کشورهای طرف معامله، تنها راه برای فهم شرایط تجارت ایران است.
آمارهای یورواستات نشان میدهد تجارت ایران و اتحادیه اروپا در سه ماه اول جنگ بیش از نصف شده و زیر ۴۳۰ میلیون یورو آمده.
تنها استثنا، هند بود. معافیت موقت آمریکا به پالایشگاههای هندی اجازه داد دو محموله نفت از ایران در ماه مه وارد کنند. همین باعث شده واردات هند از ایران در پنج ماه اول سال، بیش از ۳۴۰ درصد بالا برود و به تقریباً ۹۵۰ میلیون دلار برسد؛ با اینکه صادرات هند به ایران ۱۷ درصد کمتر شده و به ۴۷۰ میلیون دلار رسیده.
در مورد ترکیه هم، دادههای رسمی نشان میدهد تجارتش با ایران در نیمه اول امسال حدود ۱.۹ میلیارد دلار بوده و تغییری نکرده—even با وجود اینکه صادرات گاز ایران به ترکیه دو برابر شده.
در جمعبندی این گزارش آمده که بحران تنگه هرمز بر کل تجارت منطقه تأثیر گذاشته، اما ایران بدون هیچ تردیدی سنگینترین هزینههای اقتصادی و تجاری را متحمل شده؛ حتی در مقایسه با کشورهایی که قرار بود با این بحران تحت فشار قرار بگیرند.