جنگ میان ایران و دشمنانش وارد فاز پیچیدهای شده؛ رژیم ایران هنوز تحت فشار شدید است ولی فرو نپاشیده، و آمریکا سرگردان است و دنبال تعریف تازهای برای «پیروزی» میگردد. در این میان، کارشناسان در واشنگتن روی یک نقطه کلیدی متمرکز شدند: تنگه هرمز، همان برگ برندهای که تهران با آن معامله میکند.
در جلسهای در واشنگتن دیسی به میزبانی ایران اینترنشنال، جان آلترمن از مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی گفت ایران از شروع این جنگ تغییراتی داشته، ولی نه لزوماً مثبت. به نظرش فشار نظامی عملاً رژیم را سرسختتر کرده و باعث شده بیشتر به نیروهای امنیتی تکیه کند.
همچنین بخوانید: تکذیب امارات درباره تغییر اقامت ایرانیان و رد لغو ویزا
جنگ ایران و آمریکا
آلترمن اشاره کرد که قدرت گرفتن سپاه و پایین آمدن جایگاه مجتبی خامنهای نشان میدهد تهران ترجیح میدهد موقعیت خودش را حفظ کند و صبر کند دوره ترامپ سر بیاید، تا اینکه امتیاز بدهد.
از طرف دیگر، دانیل پلتکا هشدار داد که ضعیف شدن رژیم ایران لزوماً به نتایج مطلوب منجر نمیشود. به نظرش دعواها داخل ایران بیشتر بین گروههایی است که اساساً به ساختار رژیم وفادارند، نه بین اصلاحطلبها و تندروها.
آلترمن درباره تنگه هرمز گفت چیزی که برای واشنگتن روشن شده، این است که ایران با وجود همه آسیبها، هنوز میتواند یکی از حیاتیترین گلوگاههای انرژی دنیا را به هم بریزد. تنها کافی است ترس را گسترش بدهد تا شرکتهای کشتیرانی، بیمه و کشورهای منطقه به دردسر بیفتند.
پلتکا اما معتقد نیست که کنترل تنگه هرمز کاملاً دست ایران است؛ میگوید آمریکا، اگر بخواهد، هم از لحاظ سیاسی و هم نظامی قادر به کنترل وضعیت است. بحث فقط نیروی نظامی نیست، بلکه به سنجش ریسکها، شرایط بیمه و رفتار بازار هم بستگی دارد.
بنظر کارشناسان، این وضعیت یک پارادوکس استراتژیک ایجاد کرده: ممکن است ایران از لحاظ نظامی تضعیف شده باشد، ولی حالا ابزاری موثرتر در هرمز پیدا کرده که با اعتماد بهنفس بیشتری از آن استفاده میکند.
هیچکدام چندان به نتیجه دادن دیپلماسی فعلی امیدوار نیستند؛ آلترمن فکر میکند بهترین سناریو برای آمریکا ادامه مذاکرات طولانی است که تا پایان دوره ترامپ هم پیش برود، نه لزوماً رسیدن به توافق نهایی.
پلتکا هم میگوید اگر واشنگتن فقط روی پرونده هستهای تمرکز کند، دوباره همان اشتباه همیشگی را تکرار کرده. برنامه موشکی ایران، دخالتش در منطقه و نیروهای نیابتی همگی به هم وصلاند و نباید از هیچ راهحلی جدا شوند.
این بحث درست یک ماه پس از آن شکل گرفت که آمریکا بنادر ایران را در دوازدهم آوریل به محاصره دریایی کشید؛ اقدامی که هم اقتصاد و تجارت تهران را زیر فشار برد، هم کنترل تنگه هرمز و خطرات کشتیرانی را وسط بحران منطقهای گذاشت.