صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده که اقتصاد ایران تا سال ۲۰۲۶ به خاطر جنگ، تحریمهای مداوم و سالها سوءمدیریت اقتصادی، حدود ۶.۱ درصد کوچکتر میشود. این یعنی هزینههای زندگی برای خانوادههای ایرانی بالا میرود، فرصتهای شغلی کمتر میشود، درآمدها پایین میآید و قدرت خرید هم همینطور.
طبق آخرین گزارش این صندوق، تورم متوسط سالانه در ایران امسال به ۶۸.۹ درصد میرسد—در حالی که همین عدد برای سال قبل حدود ۵۰ درصد بوده. نکته جالب اینجاست که فقط سه ماه پیش، صندوق بینالمللی پول رشد اقتصادی حدود ۱.۱ درصدی برای ایران پیشبینی کرده بود اما حالا پیشبینیاش را ۷.۲ درصد پایین آورده که یکی از بزرگترین کاهشها بین کشورهای منطقه است.
همچنین بخوانید: تهدید ترامپ به ایران و بسیج ۱۴ میلیون داوطلب برای دفاع
اقتصاد ایران در ۲۰۲۶
صندوق توضیح داده که این چشمانداز منفی به خاطر تخریب زیرساختهای انرژی و حملونقل، کاهش تولید و صادرات و همینطور اختلالاتی است که در تنگه هرمز پیش آمده. اینها باعث شده ایران کنار کشورهایی مثل عراق، قطر، کویت و بحرین، جزو آسیبدیدهترین اقتصادهای منطقه از جنگ باشد.
در مورد بازار کار، گزارش صندوق میگوید نرخ بیکاری تا سال ۲۰۲۶ از ۸ درصد به ۹.۲ درصد میرسد. ولی این ارقام واقعیت بازار کار را کامل نشان نمیدهند، چون هنوز اشتغال غیررسمی خیلی گسترده است و دستمزدها عملاً کم و کمتر میشوند.
نکته مهم دیگر این است که حتی اگر تورم در پایان سال کمی پایین بیاید و به ۴۸.۷ درصد برسد، معنایش این نیست که قیمتها قرار است پایین بیایند. بالعکس، قیمتها همچنان با سرعت بالا میروند و همین باعث میشود خانوادههای ایرانی به سختی بتوانند نیازهای اولیه، مثل غذا و مسکن، را تهیه کنند.
در همین منطقه، صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده که اقتصاد عربستان و امارات امسال ۳.۱ درصد رشد میکند و عمان هم ۳.۵ درصد. اما تورم در این کشورها پایین باقی میماند؛ بین ۱.۷ تا ۲.۵ درصد. حتی با اینکه قطر و عراق هم به خاطر مشکلات بخش انرژی رشد اقتصادی منفی دارند، تورم آنها احتمالا بین ۳ تا ۴ درصد میماند. این وضعیت، شرایط منحصربهفرد ایران را نشان میدهد، چون فقط ایران با رکود اقتصادی سنگین و تورم بالا همزمان روبهروست.
حساب جاری ایران
در مورد ترکیه هم، صندوق پیشبینی کرده اقتصادش با وجود تورم ۲۸.۶ درصدی، در سال ۲۰۲۶، ۳.۴ درصد رشد کند؛ در حالی که ایران همین موقع با تورمی بیش از دو برابر ترکیه وارد یک رکود عمیق میشود.
در بخش خارجی، گزارش صندوق پیشبینی کرده که حساب جاری ایران از مازاد معادل ۰.۶ درصد تولید ناخالص داخلی به کسری ۱.۸ درصدی میرسد؛ یعنی درآمد نفت و گاز ایران کم میشود و ارز خارجی کمتری وارد اقتصاد میشود.
صندوق بینالمللی پول گفته دادههایی که برای ایران دارد، ترکیبی از آمار رسمی کشور و برآورد کارشناسان است. البته صندوق هشدار داده که به خاطر کمبود شفافیت و تأخیر در انتشار دادههای رسمی، این پیشبینیها بیشتر برآورد هستند تا ارزیابیهای کاملاً مستقل.
صندوق همچنین اعلام کرده که برای محاسبه تولید ناخالص داخلی ایران بر حسب دلار آمریکا، نرخ ارز نیما را ملاک قرار میدهد، چون این نرخ بیشتر معاملات بازرگانی را پوشش میدهد. با این حال، این نرخ تقریباً ۲۱ درصد بالاتر از نرخ بازار آزاد است، و این نشان میدهد قدرت واقعی ریال ایران ضعیفتر از آنچیزی است که دادههای رسمی نشان میدهند.
در قسمت پیامدهای منطقهای، گزارش تأکید کرده که تأثیرات جنگ فقط محدود به ایران نبوده؛ حمله به میدان گازی پارس جنوبی و حملات به تأسیسات انرژی خلیج فارس (مثل مجتمع راس لفان در قطر)، بازار جهانی گاز را هم به هم ریخته است.
در همین مدت، قیمت گاز در اروپا بین اوت ۲۰۲۵ تا مارس ۲۰۲۶ حدود ۶۱ درصد بالا رفته و قیمت LNG در آسیا با توجه به اینکه بازارهای این منطقه بسیار به عبور از تنگه هرمز وابستهاند، بیش از ۸۰ درصد رشد داشته است.
در پایان، صندوق بینالمللی پول گفته همه این پیشبینیها بر این فرض استوارند که وضعیت جنگ به تدریج کنترل میشود و تولید و حملونقل به حالت عادی برمیگردد؛ ولی هشدار داده که ادامهدار شدن جنگ میتواند رشد اقتصادی جهانی را تا ۲ درصد پایین بیاورد و تورم جهانی را به نزدیک ۶ درصد برساند. در این صورت، اقتصاد ایران بیشتر از چیزی که الآن پیشبینی میشود، لطمه میبیند.