جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل حالا تبدیل شده به یک بحران جهانی. داستان دیگه فقط مربوط به خاورمیانه نیست تبعاتش بازار انرژی و زنجیره تأمین دنیا رو تحت فشار گذاشته. بستن تنگه هرمز هم ضربه بزرگی زد؛ اینجا تقریباً یک چهارم تجارت نفت جهان رد میشه، و بعد از بسته شدنش، اوضاع انرژی حسابی بهم ریخت.
البته بحران فقط به نفت محدود نشده. آمریکا از آوریل گذشته بنادر ایران رو محاصره کرده تا صادرات نفت رو کم کنه. برآوردها میگه تهران حدود ۵ میلیارد دلار درآمد نفتی رو همینجوری از دست داده.
همچنین بخوانید: ایران درهای گفتگو با آمریکا را برای پایان جنگ باز نگه داشت
جنگ ایران و غرب
ولی واقعیت اینه که تأثیرات جنگ خیلی گستردهتره. همه فکر میکردن ایران فقط تو نفت قویه، اما حالا مشخص شده نقش کلیدی تو زنجیره تأمین کالاهایی مثل متانول، پسته و سیمان هم داره.
متانول
متانول تو صنایع شیمیایی، پلاستیک، سوخت و مواد شوینده استفاده زیادی داره. ایران هر سال نزدیک ۱۰ میلیون تن تولید میکنه و در دنیا بعد از چین، دومه. حالا با شروع جنگ، صادرات متانول ایران تقریباً متوقف شده. حملات مستقیم به زیرساختهای گاز طبیعی، تأمین انرژی کارخونهها رو مختل کرده و همین باعث شده بازار جهانی متانول حسابی آسیب ببینه.
بستن تنگه هرمز، همراه با مشکلات تأسیسات گازی قطر، باعث شد بیش از ۳۰ درصد عرضه متانول دریایی حذف بشه. چین بیشترین ضربه رو خورده، چون بزرگترین واردکننده است و حالا تأمین داخلی براش گرونتر از قبل تمام میشه.
پسته
پسته هم اوضاعش خوب نیست. البته باغهای اصلی کمتر در معرض حملات نظامی هستن، ولی صادرات ایران خیلی کم شده. گزارشها نشون میده امسال به خاطر اختلالات بندرها، خشکسالی و محدودیت اینترنت داخلی، صادرات پسته حدود ۳۰ درصد کاهش داشته.
اخبار مرتبط: ترامپ: پاسخ به آسیب خلبان نامشخص و جنگ ممکن است طولانی شود
در این میان آمریکا سود برده چون صادرات پسته خودشون بالا رفته. اما بازارهای جنوب آسیا و صنایع شیرینیسازی خلیج عربى، مخصوصاً شکلات دبی که سخت وابسته به پسته ایرانیه، بدجوری ضرر کردند.
سیمان
ایران هر سال تقریباً ۷۰ میلیون تن سیمان تولید میکنه و بخش بزرگی رو به همسایهها مثل عراق، کویت، افغانستان و سوریه میفرسته. البته حتی قبل از جنگ هم این بخش با کمبود گاز و برق مشکل داشت. الان به خاطر حملات اخیر به زیرساختهای انرژی، اوضاع کارخانهها و صادرات خیلی بدتر شده.
اختلالات بندری و مشکلات کشتیرانی در خلیج عربى هم کار رو برای صادرات سیمان سخت کرده. کشورهایی مثل عراق و کویت که خیلی به صادرات انرژی از تنگه هرمز وابستهاند، حالا درآمد دولتشون کم شده و برای جبران کمبود سیمان باید حسابی تلاش کنند.
در کل، جنگ نشون داد که ایران بر خلاف تصور عمومی، تنها و منزوی نیست؛ تأثیرش تو اقتصاد جهانی به وضوح دیده میشه. حالا دنیا میدونه ایران فقط نفت نیست، بلکه از انرژی تا مواد غذایی و ساختمانی نقش مهمی بازی میکنه.