عفو بینالملل و دیدهبان حقوق بشر اعلام کردند که مقامات ایرانی در ۲۸ دسامبر سرکوب خونینی را علیه معترضان در سراسر کشور آغاز کردند و در این سرکوب از زور و سلاح گرم غیرقانونی و همچنین دستگیریهای گسترده و خودسرانه استفاده کردند.
گزارشی که این دو سازمان در روز پنجشنبه ۸ ژانویه منتشر کردند، تأیید کرد که نیروهای امنیتی، از جمله سپاه پاسداران ایران و پلیس امنیت داخلی معروف به “فرجه”، برای متفرق کردن معترضان که اکثر آنها مسالمتآمیز بودند، به تفنگ و تفنگ ساچمهای مجهز به فشنگهای فلزی و همچنین ماشینهای آبپاش، گاز اشکآور و ضرب و شتم شدید متوسل شدند.
اعتراضات در ایران
طبق اطلاعات جمعآوریشده توسط این دو سازمان، این عملیات که بین ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ و ۳ ژانویه ۲۰۲۶ انجام شد، منجر به کشته شدن حداقل ۲۸ نفر، از جمله کودکان، در ۱۳ شهر در هشت استان ایران شد.
دیانا الطحاوی، معاون مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در عفو بینالملل، تأیید کرد که معترضانی که جرأت کردند خواستار تغییرات اساسی شوند، با تیراندازی غیرقانونی، دستگیری و خشونت وحشیانه مواجه شدند، صحنههایی که یادآور قیام “زنان، زندگی، آزادی” در سال ۲۰۱۲ بود.
اعتراضات در شرایطی از وخامت اوضاع اقتصادی، افزایش تورم، کاهش شدید ارزش پول ملی و سوء مدیریت خدمات اولیه، از جمله دسترسی به آب، که خشم عمومی را برانگیخت، آغاز شد.
تظاهرات با تعطیلی مغازهها و اعتصاب در بازار بزرگ تهران آغاز شد و به سرعت به اعتراضات خیابانی گسترده با درخواست سرنگونی رژیم و مطالبه حقوق بشر، کرامت و آزادی تبدیل شد.
در این گزارش آمده است که این دو سازمان حملات به بیمارستانها را مستند کردهاند، نیروهای ویژه سپاه پاسداران و سپاه پاسداران به بیمارستان خمینی در ایلام حمله کردند، گلولههای لاستیکی و گاز اشکآور در محوطه بیمارستان شلیک کردند، پنجرهها را شکستند و به بیماران، همراهان آنها و کادر درمان حمله کردند.
اجباری بازداشتشدگان
این امر باعث شد بسیاری از مجروحان از درمان خودداری کنند و خطر مرگ آنها افزایش یابد.
این گزارش همچنین دستگیری صدها نفر، از جمله کودکان زیر ۱۴ سال، و ناپدید شدن اجباری بازداشتشدگان در جریان یورش به خانهها و بیمارستانها را مستند کرده است، در ادامه به وجود تهدیدهای جسمی و روانی علیه بازداشتشدگان اشاره شده است.
این گزارش میافزاید که برخی از بازداشتشدگان مجبور به اعترافات اجباری شدهاند، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، اعترافات اجباری یک دختر ۱۶ ساله و یک زن ۱۸ ساله را که به «رهبری شورشها» متهم شده بودند، پخش کرد.
این دو سازمان خاطرنشان کردند که مقامات ارشد، معترضان را “آشوبگر”توصیف کرده و تهدید به برخورد شدید با آنها کردهاند.
سپاه پاسداران استان لرستان دستورالعملهایی مبنی بر عدم تساهل با معترضان و سازماندهندگان جنبشهای ضد دولتی صادر کرده و رئیس قوه قضائیه به دادستانها دستور داده است که هیچگونه تساهلی نشان ندهند و روند رسیدگی به معترضان را تسریع کنند.
عفو بینالملل و دیدهبان حقوق بشر از مقامات ایرانی خواستند که فوراً استفاده از زور را متوقف کنند، همه بازداشتشدگان مسالمتآمیز را آزاد کنند، از آنها در برابر شکنجه محافظت کنند و به آنها اجازه دسترسی به خانوادهها و وکلای خود را بدهند.
آنها همچنین از جامعه بینالمللی خواستند که این اقدامات را محکوم کرده و برای پایان دادن به خونریزی و پاسخگو کردن مسئولان این تخلفات، اقدام فوری انجام دهند.
این دو سازمان تأکید کردند که ادامه مصونیت از مجازات در ایران، ارتکاب جرایم علیه معترضان، از جمله قتل، شکنجه، تجاوز و ناپدید شدن اجباری را تشویق میکند، آنها هشدار دادند که بیعملی بینالمللی میتواند منجر به تکرار این تخلفات علیه غیرنظامیان صلحجو شود.