کشته شدن هزاران معترض در سراسر ایران تنها در عرض دو روز، یک سوال اساسی را مطرح کرده است: چه کسی وحشیانهترین سرکوبی را که کشور در خاطرات اخیر خود شاهد آن بوده است، انجام داده است؟
گستردگی خشونت، با گزارشهایی که تعداد کشتهشدگان را حدود ۱۲۰۰۰ نفر تخمین میزنند در حالی که سیبیاس نیوز این تعداد را تا ۲۰۰۰۰ نفر تخمین میزند، بخش وسیعی از جمعیت ایران را شوکه کرده است.
ایران در شوک خونین
با ادامه انتشار تصاویر و شهادتها با وجود قطعی تقریباً کامل اینترنت، توجهها به شناسایی مسئولان این خونریزی معطوف شده است.
مقامات ایرانی معتقدند که این خشونت توسط «عناصر مسلح نفوذی» تحت حمایت اسرائیل و ایالات متحده تحریک شده است که به غیرنظامیان و نیروهای امنیتی حمله کرده و به اموال عمومی آسیب رساندهاند و واکنش شدید سرویسهای امنیتی را برانگیختهاند.
روز جمعه، وزارت اطلاعات ایران از دستگیری تقریباً ۳۰۰۰ نفر خبر داد که آنها را اعضای “گروههای تروریستی” توصیف کرد.
سپاه پاسداران
روایتهای شاهدان عینی نشان میدهد که نیروی اصلی مستقر در خیابانها، سپاه پاسداران ایران بوده است.
ویدئویی که علیرغم قطعی اینترنت در فضای مجازی در حال پخش است، یک وانت مجهز به مسلسل سنگین، مشابه مسلسلهای مورد استفاده توسط واحد امنیتی امام علی سپاه پاسداران، را در غرب تهران نشان میدهد. این واحد مسئول عملیات امنیتی داخلی در پایتخت است.
ایران اینترنشنال اطلاعات جدیدی به دست آورده است که نشان میدهد نیروی قدس سپاه پاسداران، به همراه نیروهای متحد در منطقه، نقش محوری در کشتار معترضان ایرانی در ۸ و ۹ ژانویه ایفا کردهاند.
طبق این اطلاعات، تیپ فاطمیون افغانستان، تیپ زینبیون پاکستان و نیروهای بسیج مردمی عراق (PMF) در بخش قابل توجهی از این کشتارها شرکت داشتهاند.
نیروی قدس تجربه گستردهای در جنگ شهری دارد که در جریان درگیریهای سوریه به دست آمده است، جایی که از رژیم بشار اسد علیه معترضان و گروههای مخالف مسلح حمایت کرد.
گزارشهایی از استقرار جنگجویان خارجی
کمی پس از شروع اعتراضات، کاربران رسانههای اجتماعی از حضور شبهنظامیان عراقی وفادار به ایران در استان خوزستان در جنوب غربی ایران خبر دادند.
بررسی دقیق این ادعاها پس از انتشار گزارشها و تصاویر در رسانههای عراقی و بینالمللی تشدید شد، اگرچه این اطلاعات به طور مستقل تأیید نشده است.
در ۱۱ ژانویه، ویدیوهایی منتشر شد که تجمعات بزرگی از جنگجویان نیروهای بسیج مردمی عراق (PMF) را در بصره نشان میداد که در طی آن آشکارا حمایت خود را از ایران اعلام کردند.
بعداً، پرس تیوی ایران تصاویری از یک تجمع طرفدار دولت در نزدیکی سفارت ایران در عراق را پخش کرد که در آن شرکتکنندگان پرچمهای گروههای عراقی مانند و کتائب حزبالله را در کنار پرچمهای حزبالله لبنان تکان میدادند.
گزارشهای دیگر حاکی از دخالت مستقیمتر بود. روز پنجشنبه، تلویزیون السومریه عراق گزارش داد که تقریباً ۳۰۰۰ جنگجوی عراقی از طریق گذرگاه مرزی شلمچه با اتوبوسهایی که به عنوان زائران مذهبی مبدل شده بودند، وارد ایران شدهاند تا به پایگاههای سپاه پاسداران در شهرهایی از جمله اهواز بپیوندند.
در همان روز، سیانان به نقل از یک منبع نظامی گزارش داد که هزاران شبهنظامی عراقی از طریق دو گذرگاه مرزی وارد ایران شدهاند، در حالی که یک منبع امنیتی عراقی گزارش داد که صدها نفر دیگر تحت پوشش زیارتهای مذهبی وارد شدهاند.
عکسی که در فضای مجازی در حال گردش است و گمان میرود یک خودروی زرهی تیره رنگ را نشان میدهد، نیز مورد توجه قرار گرفته است. تحلیلگران میگویند این خودرو توسط شبهنظامیان عراقی، در کنار واحدهایی از پلیس ایران و سپاه پاسداران در تهران استفاده میشود.
این عکس مردی را نشان میدهد که بالای خودرو ایستاده و پیشانیبند سبزی به سر دارد که گفته میشود با نیروهای بسیج مردمی (PMF) مرتبط است. صحت عکس به طور مستقل تأیید نشده است.
برخی از کاربران رسانههای اجتماعی همچنین ادعا کردهاند که گروههای دیگری مرتبط با نیروی قدس، مانند تیپ فاطمیون و تیپ زینبیون، متشکل از جنگجویان شیعه افغان و پاکستانی که قبلاً به سوریه اعزام شده بودند، در این ماجرا دست داشتهاند. با این حال، این ادعاها هنوز تأیید نشدهاند.
استفاده از شبکههای جنایی
در حالی که هیچ مدرک قطعی مبنی بر استفاده از شبکههای جنایی حرفهای در سرکوب اخیر وجود ندارد، اما سابقه چنین فعالیتهایی وجود دارد.
در جریان اعتراضات سال ۲۰۰۹، سپاه پاسداران زندانیان را آزاد کرد یا افرادی با سوابق کیفری را برای سرکوب تظاهرات استخدام کرد.
حسین همدانی، فرمانده سپاه پاسداران، که بعداً در سوریه کشته شد، تأیید کرد که حدود ۵۰۰۰ نفر از این افراد در سه گردان سازماندهی شده بودند.
همدانی در آن زمان به رسانههای دولتی گفت: «این سه گردان نشان داد که اگر میخواهیم جنگجویان را آموزش دهیم، باید از افرادی استفاده کنیم که به چاقو و سلاحهای تیغهدار عادت دارند.»
در سالهای بعد، عکسهایی از برخی از بدنامترین محکومان ایران در کنار نیروهای سپاه پاسداران در سوریه منتشر شد که ادعاهای دیرینه استفاده از عناصر نامنظم در عملیات امنیتی را تقویت کرد.
ادعاهای مصرف مواد مخدر
مقامات و چهرههای مخالف، بدون شواهد قابل اثبات، توضیحات متناقضی برای برخی از مرگها ارائه دادهاند.
روز پنجشنبه، عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع ایران، ادعا کرد که برخی از معترضان در اثر مصرف بیش از حد «مواد مخدر مصنوعی» جان خود را از دست دادهاند، نه در اثر خشونت، و تأکید کرد که هیچ جراحت دیگری در آنها دیده نمیشود.