گزارشها حاکی از آن است که ایران به متحدان حوثی خود در یمن دستور داده است که در صورت هدف قرار گرفتن شبکه برق یا زیرساختهای انرژی ایران توسط ایالات متحده، برای ایجاد اختلال در ترافیک نفتکشها در دریای سرخ آماده شوند و این امر نگرانیهای جدیدی را در مورد امنیت یکی از حیاتیترین گلوگاههای دریایی جهان ایجاد کرده است.
اگر حوثیها این دستور را اجرا کنند، تشدید تنشی که پیش از این کشتیرانی در تنگه هرمز را تهدید کرده است، میتواند به تنگه باب المندب، دروازه استراتژیک متصل کننده دریای سرخ به خلیج عدن، که بخش قابل توجهی از تجارت جهانی بین آسیا و اروپا از آن عبور میکند، گسترش یابد.
همچنین بخوانید: تکذیب امارات درباره تغییر اقامت ایرانیان و رد لغو ویزا
هشدار ایران به حوثیها
حوثیها پیش از این دهها حمله به کشتیهای تجاری در دریای سرخ و باب المندب انجام دادهاند و ادعا میکنند که این عملیاتها با هدف فشار بر اسرائیل و متحدانش برای پایان دادن به جنگ در غزه انجام میشود. این حملات، شرکتهای کشتیرانی متعددی را مجبور کرده است که مسیر کشتیهای خود را از دریای سرخ تغییر دهند و ایالات متحده و چندین کشور اروپایی را بر آن داشته است تا نیروهای دریایی خود را برای محافظت از کشتیرانی مستقر کنند.
با وجود این، تحلیلگران در مورد توانایی حوثیها برای بستن کامل تنگه باب المندب تردید دارند و استدلال میکنند که اگرچه آنها هنوز میتوانند حملات پراکندهای انجام دهند و خطر را برای کشتیرانی تجاری افزایش دهند، اما فاقد قابلیتهای نظامی، لجستیکی و دریایی لازم برای کنترل کامل این آبراه هستند.
ابراهیم المالک، محقق در حوزه حکومتداری استراتژیک، به MBN گفت که این گروه «میتواند حملاتی انجام دهد یا هزینه عبور از تنگه را افزایش دهد، اما قابلیتهای لازم برای بستن کامل آن را ندارد.»
تنگه باب المندب یکی از مهمترین خطوط کشتیرانی نفتی جهان است که طبق گزارش شورای روابط خارجی ایالات متحده، سالانه بین ۱۲ تا ۱۵ درصد از تجارت دریایی جهانی از آن عبور میکند. جزیره پریم این تنگه را به دو کانال تقسیم میکند که کشتیهای بینالمللی عمدتاً از کانال غربی استفاده میکنند که تقریباً ۲۶ کیلومتر عرض دارد و در نزدیکی جیبوتی واقع شده است.
در دسامبر ۲۰۲۳، ایالات متحده عملیات «نگهبان رفاه»، یک نیروی دریایی چندملیتی متشکل از شرکای عرب و اروپایی، را برای محافظت از ناوبری در دریای سرخ، خلیج عدن و تنگه باب المندب آغاز کرد.
به دنبال آن، در مارس ۲۰۲۵ عملیات «راف رایدر» آغاز شد که موشکها، پهپادها و زیرساختهای حوثیها را که به گفته واشنگتن برای حمله به کشتیهای تجاری استفاده میشدند، هدف قرار داد. فرماندهی مرکزی ایالات متحده بعداً اعلام کرد که تا اواخر آوریل بیش از ۸۰۰ حمله انجام داده و صدها جنگجو و چندین فرمانده ارشد حوثی را کشته است.
در همین حال، عملیات «اسپیدز» اتحادیه اروپا به گشتزنیهای خود در دریای سرخ و خلیج عدن ادامه میدهد، در حالی که نگرانیهایی مبنی بر از سرگیری حملات حوثیها به کشتیرانی بینالمللی وجود دارد.
این تحولات به ویژه برای عربستان سعودی که با توجه به اختلالات کشتیرانی در تنگه هرمز، وابستگی خود را به بندر ینبع در دریای سرخ برای صادرات نفت افزایش داده است، بسیار مهم است.
رویترز گزارش داد که پادشاهی عربستان سعودی در ماه ژوئیه تقریباً 75 درصد از محمولههای نفتی خود را از طریق ینبع صادر کرده است، در تلاشی برای کاهش وابستگی خود به مسیرهای صادراتی از طریق خلیج فارس.
این تغییر همزمان با تنشهای جدید بین حوثیها و عربستان سعودی بود، پس از آنکه رهبر این گروه تهدید کرد که فرودگاهها، بنادر و تأسیسات نفتی عربستان سعودی را هدف قرار میدهد، بدون اینکه هیچ برنامهای برای بستن تنگه باب المندب اعلام کند.
طبق دادههای پلتفرم سیگنال اوشن، که توسط رویترز ذکر شده است، صادرات نفت خام عربستان سعودی از طریق ینبع تا 13 ژوئیه به 4.7 میلیون بشکه در روز رسید، در حالی که این رقم در 10 ژوئیه 3.36 میلیون بشکه در روز بود.
میانگین حجم حمل و نقل نیز از ماه ژوئن از 4 میلیون بشکه در روز فراتر رفته است، در حالی که در مدت مشابه در سال 2025 تقریباً 973000 بشکه در روز بود، که نشان دهنده افزایش وابستگی به مسیر دریای سرخ برای جبران کاهش صادرات از طریق تنگه هرمز است.
از سوی دیگر، سرلشکر بازنشسته نیروی هوایی، عبدالله غانم القحطانی، به MBN گفت که حوثیها هنوز قادر به تهدید ترافیک دریایی هستند، اما در حال حاضر توانایی بستن کامل تنگه را ندارند.
وی افزود: «تهدید ترافیک دریایی امکانپذیر است، اما گروه حوثی دیگر تواناییهایی را که چند سال پیش داشت، ندارد.»
تحلیلگران معتقدند که توانایی حوثیها برای ایجاد اختلال در کشتیرانی در باب المندب در نهایت به آنچه از زرادخانه موشکی و پهپادی آنها باقی مانده است، و همچنین به میزان واکنش نظامی که هرگونه تلاشی برای بستن این گذرگاه دریایی حیاتی ممکن است با آن مواجه شود، بستگی دارد.