پیشنهاد دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، برای وضع عوارض بر کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، پیش از آنکه ساعاتی بعد از آن عقبنشینی کند، جنجال گستردهای را برانگیخت. مقامات و مفسران ایرانی این اقدام را به منزله به رسمیت شناختن ضمنی حق نهادی که امنیت کشتیرانی در تنگه را تأمین میکند، برای دریافت غرامت مالی دانستند.
ترامپ از طریق پلتفرم اجتماعی حقیقت، قصد خود را برای وضع عوارض 20 درصدی بر کالاهای عبوری از تنگه هرمز برای پوشش هزینههای تأمین امنیت یکی از مهمترین گلوگاههای دریایی جهان اعلام کرده بود، پیش از آنکه پس از مشورت با رهبران منطقهای، این پیشنهاد را پس بگیرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پاسخ گفت نهادی که امنیت و آزادی کشتیرانی در تنگه را تأمین میکند، «حق دریافت غرامت برای این خدمت را دارد»، و افزود که 20 درصد «زیاد» است و ایران «منصفانهتر» خواهد بود.
همچنین بخوانید: تکذیب امارات درباره تغییر اقامت ایرانیان و رد لغو ویزا
طرح عوارض هرمز
مفسران ایرانی استدلال کردند که پیشنهاد ترامپ، استدلالی را که تهران سالهاست در مورد امکان وضع عوارض مربوط به امنیت دریایی مطرح میکند، تقویت میکند.
احسان حسینی، نویسنده محافظهکار، گفت که پیشنهاد ترامپ، استدلالهایی را که میگویند وضع عوارض بر کشتیها ناقض قوانین بینالمللی است، تضعیف میکند، در حالی که مصطفی فقیهی، سردبیر وبسایت انتخاب، استدلال کرد که واشنگتن با ربط دادن این عوارض به هزینههای امنیتی، به طور غیرمستقیم به ایران مشروعیت سیاسی بخشیده است.
در مقابل، احمد زیدآبادی، روزنامهنگار اصلاحطلب، معتقد بود که ترامپ قصد اجرای این پیشنهاد را ندارد، بلکه به دنبال جلب حمایت بینالمللی برای مقابله با ایران در خلیج فارس و شاید تضعیف موضع ایران با ایجاد نگرانی در میان کشورها در مورد هرگونه عوارض کشتیرانی در آینده است.
هشدار ایران
از سوی دیگر، رهبری قرارگاه نظامی خاتم الانبیاء هرگونه تلاش آمریکا برای تنظیم ترافیک کشتیرانی در تنگه هرمز خارج از مسیرهای مورد استفاده ایران را رد کرد و هشدار داد که هرگونه اقدامی از این دست با “مقاومت شدید” روبرو خواهد شد.
رد بینالمللی
از سوی دیگر، بریتانیا، استرالیا و برزیل، ایده وضع عوارض بر کشتیهایی که از این تنگه عبور میکنند را رد کردند و تأکید کردند که آزادی دریانوردی در تنگههای بینالمللی باید بدون عوارض ترانزیت باقی بماند.
سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) همچنین تأیید کرد که اعمال هزینه بر عبور از تنگههای مورد استفاده برای ناوبری بینالمللی هیچ مبنای قانونی ندارد و بر مخالفت خود با چنین اقداماتی تأکید کرد.
این گزارش استدلال میکند که پیشنهاد ترامپ، علیرغم عقبنشینی سریع آن، به ایران فرصتی داد تا روایت سیاسی خود را در مورد تنگه هرمز تقویت کند. با این حال، جامعه بینالمللی همچنان این تصور را رد میکند که یکی از مهمترین گلوگاههای دریایی جهان باید منبع درآمدی باشد که به طور یکجانبه توسط یک کشور واحد اعمال میشود.